Noordelijke renaissance · 1500-1536

Erasmus en de noordelijke renaissance

De beroemdste schrijver van Europa heeft geen eigen land of paleis: Desiderius Erasmus van Rotterdam reist tussen drukkers, universiteiten en vrienden. In deze les volg je zijn levenspad op de kaart en bespreek je zijn overtuiging dat onderwijs, en niet oorlog, de samenleving beter maakt.

Duur
45 minuten
Leeftijd
13–16 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1500 n.Chr. tot 1530 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 299Noordelijke renaissance, 1530 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Erasmus of Rotterdam hangt aan de lijn. De klas beslist.

Late autumn, 1521
Basel, Switzerland

“You must decide whether to publicly support Martin Luther and his call for reform, stand with the Catholic Church, or remain independent. Each choice has risks: supporting Luther may lead to excommunication, siding with Rome may betray your call for change, and staying neutral may anger both sides.”

Should I support Luther, side with the Church, or remain independent? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Noordelijke renaissanceErasmus en de noordelijke renaissance

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

De beroemdste schrijver van Europa heeft geen eigen land of paleis: Desiderius Erasmus van Rotterdam reist tussen drukkers, universiteiten en vrienden. In deze les volg je zijn levenspad op de kaart en bespreek je zijn overtuiging dat onderwijs, en niet oorlog, de samenleving beter maakt.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Beschrijven wat humanisten als Erasmus wilden veranderen aan het onderwijs en de Kerk.
  • Het leven van Erasmus volgen op de kaart door minstens vier landen van nu.
  • Uitleggen hoe de boekdrukkunst Erasmus beroemd maakte in heel Europa.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1500 n.Chr. a

1500 n.Chr.

Uit Rotterdam

Open de kaart in 1500 en zoek Rotterdam in de Lage Landen. Zoek daarna Parijs, Cambridge en Bazel, waar Erasmus later woonde. Welke grenzen en zeeën moest hij oversteken?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1500 n.Chr. b

1500 n.Chr.

Drukkerssteden

Zet 'Spreads' aan en speel de boekdrukkunst tot 1500 af. Heeft Bazel dan al een drukpers? Waarom zou een schrijver graag vlak bij een drukker willen wonen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1530 n.Chr. c

1530 n.Chr.

Eén taal, veel staten

Spring naar 1530 en zoom uit over West-Europa. Erasmus schreef in het Latijn voor lezers in al deze landen. Waarom kon één taal al deze grenzen oversteken?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Erasmus schreef in het Latijn, niet in het Nederlands. Wie konden er in 1500 Latijn lezen, en wie niet?
  2. In Lof der Zotheid maakte hij de spot met hebzuchtige geestelijken en ijdele geleerden. Waarom zou hij humor gebruiken in plaats van een boze aanval?
  3. Erasmus wilde de Kerk hervormen maar bleef lid. Luther brak ermee. Welke weg was volgens jou verstandiger?
  4. Zijn vriend Thomas More bedacht een ideale eilandmaatschappij in Utopia. Wat zou jouw utopie bevatten?
  5. Erasmus raadde de jonge Karel V aan om oorlog te vermijden. Is vrede altijd het beste advies voor een heerser?
4

Spelronde

9 min

Speel een ronde Rule History als Moctezuma II, die regeerde in dezelfde jaren waarin Erasmus advies gaf aan jonge vorsten. Vraag na elke beslissing: zou Erasmus dit zien als het handelen van een wijze en vreedzame vorst?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.