Ottomaanse Rijk · ca. 1450-1700

Koffie en het koffiehuis

Koffie begon als drank van soefi’s in Jemen en groeide uit tot een wereldwijde gewoonte. Leerlingen volgen de reis van de koffieboon van de Rode Zee naar Istanboel en Londen, en ontdekken waarom machthebbers het koffiehuis zowel bewonderden als vreesden.

Duur
45 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1500 n.Chr. tot 1652 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 298Ottomaanse Rijk, 1600 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Sultan Murad IV hangt aan de lijn. De klas beslist.

The day after the great fire in Istanbul, 1633
Topkapi Palace, Istanbul

“You must decide whether to allow coffeehouses to continue or to ban them. Supporters say they are places for news and friendship, but critics warn they spread gossip and unrest. Rumors say the recent fire started near a coffeehouse.”

Should I order the closing of all coffeehouses in Istanbul, or allow them to remain open? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Ottomaanse RijkKoffie en het koffiehuis

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Koffie begon als drank van soefi’s in Jemen en groeide uit tot een wereldwijde gewoonte. Leerlingen volgen de reis van de koffieboon van de Rode Zee naar Istanboel en Londen, en ontdekken waarom machthebbers het koffiehuis zowel bewonderden als vreesden.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Volg op de kaart hoe koffie zich verspreidde van Jemen naar Istanboel en Europa.
  • Beschrijf wat er gebeurde in een Ottomaans koffiehuis.
  • Leg uit waarom sommige machthebbers probeerden koffie of koffiehuizen te verbieden.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1500 n.Chr. a

1500 n.Chr.

Waar koffie begon

Open de kaart in 1500 en zoom in op de zuidwesthoek van Arabië en de heuvels van Ethiopië aan de overkant van de Rode Zee. De koffieplant groeide hier in het wild in Ethiopië. Welke smalle zeestraat scheidt deze twee kusten?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1530 n.Chr. b

1530 n.Chr.

Langs de Rode Zee omhoog

Zoom uit. Koffiebonen reisden vanuit Mocha via de Rode Zee naar Djedda en Caïro, en daarna verder naar Istanboel. Volg deze route. Welk rijk had na 1517 de macht over het grootste deel hiervan?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1652 n.Chr. c

1652 n.Chr.

Naar Europa

Ga naar het jaar 1652, toen Londen zijn eerste koffiehuis kreeg. Zet de Cities-laag aan en zoek Istanboel, Venetië en Londen. Hoe zou de drank tussen deze steden gereisd kunnen zijn?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Soefi’s in Jemen dronken koffie om wakker te blijven tijdens nachtelijke gebeden. Hoe werd deze religieuze gewoonte een wereldwijde drank?
  2. De gouverneur van Mekka verbood koffie in 1511, maar het verbod hield niet lang stand. Waarom mislukken verboden op populaire dingen vaak?
  3. Ottomaanse koffiehuizen waren plekken om te praten, spelletjes te doen en het nieuws te horen. Waarom zouden sommige machthebbers daar bang voor zijn geweest?
  4. In Londen werden koffiehuizen ontmoetingsplekken voor zaken, zoals scheepsverzekeringen. Hoe kan een ontmoetingsplek de economie veranderen?
  5. Wie verdiende er aan koffie rond 1600, en wie rond 1750, nadat de Nederlanders koffie gingen verbouwen op Java?
4

Spelronde

9 min

Speel één ronde Rule History als Süleyman de Prachtlievende, onder wiens bewind de eerste koffiehuizen in Istanboel openden. Bespreek: moet een heerser controle hebben over plekken waar mensen vrij samenkomen en praten?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.