a
Aan de rand van de woestijn
Open de kaart in 1500 en zet 'Cities' aan. Zoek Timbuktu. Welk rijk regeert hier nu? Hoe dichtbij ligt de Niger?
Open dit beeld op de kaartMali en Songhai · ca. 1325-1591
Timbuktu: een stad van boeken
Aan de rand van de Sahara groeide Timbuktu uit tot een stad vol geleerden, moskeeën en privébibliotheken. Leerlingen ontdekken wat er in de beroemde manuscripten staat, wie ze schreven en hoe families ze eeuwenlang bewaarden.
- Duur
- 45 minuten
- Leeftijd
- 11–14 jaar
- Op de kaart
- 3 stappen, 1500 n.Chr.
- Live les
- 7 rondes, 3 op de kaart
- Huiswerk
- Dezelfde rondes, een week lang
- Werkblad
- Twee A4’s, bij Classroom
- Dia’s
- 22 dia’s, bij Classroom
- Je hebt nodig
- Een beamer; telefoons voor live
a
Aan de rand van de woestijn1500 n.Chr.
b
Stad van boeken1337 n.Chr.
c
Waar het papier vandaan kwam1500 n.Chr.
Live les · nieuw in Classroom
Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.
Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.
€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.
- 7 rondes
- 3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
- Ongeveer 15 minuten
- Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
- Een rapport
- Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.
Of als huiswerk · nieuw
Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.
Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.
Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.
Mali en SonghaiTimbuktu: een stad van boeken
Dia’s · nieuw
De hele les als presentatie.
22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.
Voorbeeld: de eerste 4 slides
€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.
Introductie
5 minLees voor
Aan de rand van de Sahara groeide Timbuktu uit tot een stad vol geleerden, moskeeën en privébibliotheken. Leerlingen ontdekken wat er in de beroemde manuscripten staat, wie ze schreven en hoe families ze eeuwenlang bewaarden.
Aan het eind van de les kunnen leerlingen
- Uitleggen waarom de ligging van Timbuktu tussen rivier en woestijn het tot een centrum van handel en kennis maakte.
- De grote moskeeën van Timbuktu noemen en vier onderwerpen uit de manuscripten opnoemen.
- Beschrijven wat er met de geleerden van Timbuktu gebeurde na de Marokkaanse invasie van 1591.
Ontdek de kaart
12 minProjecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.
a
b
Stad van boeken
Open 'Stories' en speel 'Mali and the Golden King' tot het laatste hoofdstuk, 'Timbuktu, city of books'. Hoeveel manuscripten hadden de bibliotheken volgens het verhaal?
Open dit beeld op de kaart
c
Waar het papier vandaan kwam
Zet 'Trade Routes' aan. Volg de route noordwaarts vanaf Timbuktu, dwars door de Sahara naar de Middellandse Zee. Boeken, papier en geleerden reisden ook over deze weg.
Open dit beeld op de kaartKlassengesprek
14 minKies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.
- Leo Africanus schreef dat boeken in Timbuktu meer opleverden dan andere handelswaar. Waarom waren boeken daar zo waardevol?
- Families bewaarden eeuwenlang manuscripten thuis. Wat zijn de voordelen en risico’s van privébibliotheken?
- De manuscripten gaan over recht, sterrenkunde, geneeskunde en poëzie. Wat zegt dat over het leven in de stad?
- In de jaren 1590 werd de geleerde Ahmed Baba als gevangene naar Marrakesh gebracht. Waarom zou een veroveraar geleerden meenemen?
- Eeuwenlang gebruikten Europeanen 'Timbuktu' als uitdrukking voor het einde van de wereld. Hoe heeft dat het echte verhaal van de stad verborgen?
Spelronde
9 minSpeel één ronde 'Rule History' als Mansa Musa, de koning die met zijn moskeeën van Timbuktu een centrum van kennis maakte. Bespreek: wat kan een heerser doen om van een handelsstad een kenniscentrum te maken?
Open Rule HistoryWerkblad
5 minDit werkblad hoort bij Classroom
Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.