Habsburgse Rijk · 1519-1556

Karel V en de Habsburgse wereld

Karel werd geboren in Gent in 1500. Hij erfde Spanje, de Nederlanden, Oostenrijk, Zuid-Italië en nieuwe gebieden in Amerika, en werd daarna tot keizer gekozen. Leerlingen brengen de grootste erfenis uit de Europese geschiedenis in kaart en ontdekken waarom het zo moeilijk was om dit rijk te besturen.

Duur
50 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1530 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 321Habsburgse Rijk, 1530 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Charles V hangt aan de lijn. De klas beslist.

Autumn, 1555
Brussels, in the Habsburg Netherlands

“You must decide whether to continue ruling my scattered empire, despite my poor health and the many enemies I face, or to step down and hand over my crowns to my son Philip and my brother Ferdinand. If I leave, I hope my lands will be better managed, but I fear for their unity.”

Should I retire and divide my lands, or keep ruling despite the difficulties? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Habsburgse RijkKarel V en de Habsburgse wereld

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Karel werd geboren in Gent in 1500. Hij erfde Spanje, de Nederlanden, Oostenrijk, Zuid-Italië en nieuwe gebieden in Amerika, en werd daarna tot keizer gekozen. Leerlingen brengen de grootste erfenis uit de Europese geschiedenis in kaart en ontdekken waarom het zo moeilijk was om dit rijk te besturen.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Noem vier gebieden waarover Karel V regeerde en leg uit hoe hij deze erfde.
  • Leg uit tegen welke drie vijanden Karel moest vechten, vaak tegelijk.
  • Leg uit waarom Karel zijn rijk opsplitste toen hij in 1555-1556 aftrad.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1530 n.Chr. a

1530 n.Chr.

Een versnipperde erfenis

Open de kaart in 1530 en zoom uit over Europa. Zoek Spanje, de Habsburgse Nederlanden, het Heilige Roomse Rijk, Napels en Sicilië. Liggen Karels gebieden aaneengesloten of verspreid?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1530 n.Chr. b

1530 n.Chr.

Over de oceaan

Zoom uit naar het Caribisch gebied en Mexico in 1530. Welke gebieden aan de overkant van de Atlantische Oceaan zijn nu door Spanje opgeëist? Wie woonden daar voordat de Spanjaarden kwamen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1530 n.Chr. c

1530 n.Chr.

Frankrijk ertussenin

Zoom terug naar Europa in 1530 en kijk naar Frankrijk. Tel hoeveel grenzen Frankrijk deelt met Habsburgse gebieden. Waarom voerden Frankrijk en Karel zo vaak oorlog?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Karel erfde zijn gebieden van vier grootouders. Waarom was het huwelijk zo’n krachtig middel voor de Habsburgers?
  2. Hij kreeg te maken met Frankrijk, de Ottomanen en de Lutherse vorsten, vaak tegelijk. Wie was de gevaarlijkste tegenstander, en waarom?
  3. Zijn motto was "Plus Ultra", verder dan ooit. Wat denk je dat dit betekende voor zijn rijk?
  4. In 1555 bepaalde de Vrede van Augsburg dat elke Duitse vorst zelf mocht kiezen voor katholiek of luthers. Was dat een nederlaag voor Karel?
  5. Karel deed afstand van zijn kronen en trok zich terug in een klooster. Waarom zou een vorst ervoor kiezen om af te treden?
4

Spelronde

10 min

Speel een ronde Rule History als Süleyman de Grote, de grote rivaal van Karel V, die Wenen belegerde in 1529. Bespreek: wie had de moeilijkste taak, de sultan van één groot aaneengesloten rijk of een keizer met verspreide gebieden?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.