a
Twee buren
Open de kaart in 1530 en zoek de labels Ethiopië en Adal. Welke van de twee ligt in de hooglanden, en welke in de laaglanden richting de Golf van Aden?
Open dit beeld op de kaartEthiopië en Adal · 1529-1543
Ethiopië en Adal: oorlog op de Hoorn van Afrika
In 1529 viel het sultanaat Adal het christelijke Ethiopische rijk binnen. Veertien jaar lang was de Hoorn van Afrika in oorlog. Ottomaanse musketiers en Portugese soldaten mengden zich in het conflict. Leerlingen bekijken de oorlog vanuit beide kanten.
- Duur
- 50 minuten
- Leeftijd
- 13–16 jaar
- Op de kaart
- 3 stappen, 1530 n.Chr. tot 1650 n.Chr.
- Live les
- 7 rondes, 3 op de kaart
- Huiswerk
- Dezelfde rondes, een week lang
- Werkblad
- Twee A4’s, bij Classroom
- Dia’s
- 22 dia’s, bij Classroom
- Je hebt nodig
- Een beamer; telefoons voor live
Een telefoontje uit het verleden · nieuw
Emperor Lebna Dengel hangt aan de lijn. De klas beslist.
The rainy season, 1535
A mountain stronghold in the Ethiopian highlands
“You must decide how to respond as the Sultanate of Adal's armies have captured much of your land. Your forces are weakened, and many nobles have fled or surrendered. You can try to hold out in the mountains and send for help from Portugal, or attempt to gather your remaining troops for a risky counterattack. Both choices have serious risks and could change the fate of your kingdom.”
Should I focus on seeking help from foreign allies like Portugal, or try to lead a counterattack with the forces I have? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.
Log in om het telefoontje op te nemen
Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken
Live les · nieuw in Classroom
Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.
Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.
€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.
- 7 rondes
- 3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
- Ongeveer 15 minuten
- Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
- Een rapport
- Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.
Of als huiswerk · nieuw
Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.
Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.
Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.
Ethiopië en AdalEthiopië en Adal: oorlog op de Hoorn van Afrika
Dia’s · nieuw
De hele les als presentatie.
22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.
Voorbeeld: de eerste 4 slides
€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.
Introductie
5 minLees voor
In 1529 viel het sultanaat Adal het christelijke Ethiopische rijk binnen. Veertien jaar lang was de Hoorn van Afrika in oorlog. Ottomaanse musketiers en Portugese soldaten mengden zich in het conflict. Leerlingen bekijken de oorlog vanuit beide kanten.
Aan het eind van de les kunnen leerlingen
- Wijs de Ethiopische hooglanden, het sultanaat Adal, Harar en de Rode Zeekust aan.
- Beschrijf de belangrijkste gebeurtenissen van de oorlog, van Shimbra Kure (1529) tot Wayna Daga (1543).
- Leg uit hoe buitenlandse machten, de Ottomanen en Portugal, van een regionale oorlog een groter conflict maakten.
Ontdek de kaart
15 minProjecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.
a
b
Grote machten in de buurt
Zoom uit en zet Trade Routes aan. Zoek het Ottomaanse Rijk in het noorden en de Portugese zeeroute naar India. Waarom waren beide grootmachten geïnteresseerd in de Rode Zee?
Open dit beeld op de kaart
c
Na de oorlog
Schuif de tijdsbalk naar 1650. Welke staat is verdwenen? Welke nieuwe namen zie je in deze regio?
Open dit beeld op de kaartKlassengesprek
15 minKies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.
- Beide partijen vochten uit naam van hun geloof. Waren religie en politiek in deze oorlog te scheiden?
- Adal kreeg hulp van de Ottomanen en Ethiopië van Portugal. Hoe verandert buitenlandse inmenging een lokale oorlog?
- Veel van wat we weten komt uit een kroniek geschreven door een geleerde aan de kant van Adal. Wat zou daarin kunnen ontbreken?
- Na veertien jaar oorlog waren beide staten uitgeput. Wie heeft er uiteindelijk het meest gewonnen?
- Ethiopië heeft vandaag zowel christelijke als islamitische inwoners. Hoe kun je als land omgaan met de herinnering aan een oorlog tussen je eigen geloofsgemeenschappen?
Spelronde
10 minSpeel één ronde Rule History als Suleiman de Grote, wiens rijk musketiers leverde aan Adal. Bespreek: waarom zou een sultan in Istanboel zich bemoeien met een oorlog op de Hoorn van Afrika, en wat kon hij ermee winnen?
Open Rule HistoryWerkblad
5 minDit werkblad hoort bij Classroom
Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.