Hanze · 1159-1400

De Hanze: kooplieden van het Noorden

Vanuit Lübeck bouwen Duitse handelssteden een netwerk dat zich uitstrekt van Londen en Brugge tot Bergen en Novgorod. Leerlingen volgen de Hanzeroute, laden een kogge vol haring, bont en graan, en ontdekken hoe kooplieden zonder koning toch sterker konden zijn dan een koninkrijk.

Duur
45 minuten
Leeftijd
11–14
Op de kaart
3 stappen, 1300 n.Chr. tot 1350 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 263Hanze, 1300 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Bertram Morneweg hangt aan de lijn. De klas beslist.

Autumn, 1367, after the Hanseatic League's meeting in Cologne
Lübeck, Holy Roman Empire

“You must decide whether to join other Hanseatic towns in declaring war on Denmark, risking our ships and wealth, or to seek peace and hope King Valdemar will respect our rights. Our grain and fish trade is threatened, but war is costly and dangerous. Which path should we choose?”

Should we join the other Hanseatic towns in going to war with Denmark, or try to make peace? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

HanzeDe Hanze: kooplieden van het Noorden

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Vanuit Lübeck bouwen Duitse handelssteden een netwerk dat zich uitstrekt van Londen en Brugge tot Bergen en Novgorod. Leerlingen volgen de Hanzeroute, laden een kogge vol haring, bont en graan, en ontdekken hoe kooplieden zonder koning toch sterker konden zijn dan een koninkrijk.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Teken de belangrijkste Hanzeroute op de kaart en noem de vier grote buitenlandse kantoren.
  • Beschrijf welke goederen er over de Noordzee en de Oostzee werden verhandeld, en met welke schepen dat gebeurde.
  • Leg uit hoe een verbond van steden zijn belangen kon verdedigen tegen koningen, zoals in de oorlog met Denemarken van 1367-1370.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1300 n.Chr. a

1300 n.Chr.

De handelsroute

Open de kaart in het jaar 1300 en zet Trade Routes aan. Volg de route van de Hanze van Novgorod naar Londen. Welke zeeën worden overgestoken en welke steden liggen aan deze route?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1241 n.Chr. b

1241 n.Chr.

Koningin van de Hanze

Zet het jaar op 1241 en zet Historical Events aan. Zoek Hanseatic League Formed bij Lübeck. Waarom was een haven op de smalle landengte tussen Noordzee en Oostzee zo gunstig gelegen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1350 n.Chr. c

1350 n.Chr.

Handel brengt de pest

Ga naar 1350 en zet Spreads: the Black Death aan. Kijk hoe de pest de Hanzehavens bereikt. Hoe hielp het handelsnetwerk de ziekte zich te verspreiden?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. De Hanze had geen koning en geen hoofdstad, alleen vergaderingen van stadsafgevaardigden. Hoe kon zo'n verbond toch machtig zijn?
  2. Haring en stokvis waren erg gewild in katholiek Europa. Waarom was vis zo'n waardevolle vracht?
  3. Hanze-kooplieden in het buitenland woonden samen in ommuurde handelskantoren zoals de Stalhof in Londen. Waarom apart van de lokale bevolking?
  4. De Hanze kon alle handel met een stad stoppen die haar regels overtrad. Waarom was dat een krachtig middel?
  5. Sommige Duitse steden noemen zich nu nog 'Hanzesteden'. Waarom zouden ze trots zijn op dat verleden?
4

Spelronde

9 min

Speel Rule History als Mansa Musa, wiens rijk in dezelfde eeuw rijk werd door handelsroutes over de Sahara. Vergelijk daarna: wat deden de kooplieden van de Hanze en de heersers van Mali elk om hun handel te beschermen?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.