Haudenosaunee Confederatie · voor 1600-1722

De Haudenosaunee: de Grote Wet van de Vrede

Nog voordat Europeanen arriveerden, besloten vijf volken ten zuiden van het Ontariomeer hun onderlinge strijd te staken en samen te werken onder de Grote Wet van de Vrede. In deze les ontdekken leerlingen hoe de Haudenosaunee Confederatie werkte, welke rol de clanmoeders speelden en welke plaats deze bond inneemt in de Amerikaanse geschiedenis.

Duur
50 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1492 n.Chr. tot 1715 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 294Haudenosaunee Confederatie, 1500 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Jigonhsasee hangt aan de lijn. De klas beslist.

Late summer, 1492
Near Onondaga Lake, central council fire of the Haudenosaunee

“You must decide whether to support the selection of a new chief for the Grand Council at this time. Some believe a new leader is needed to keep peace among the nations, while others fear it could upset the balance and cause arguments. You must weigh the risks and benefits of acting now or waiting.”

Should I support choosing a new chief for the Grand Council at this meeting, or advise waiting? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Haudenosaunee ConfederatieDe Haudenosaunee: de Grote Wet van de Vrede

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Nog voordat Europeanen arriveerden, besloten vijf volken ten zuiden van het Ontariomeer hun onderlinge strijd te staken en samen te werken onder de Grote Wet van de Vrede. In deze les ontdekken leerlingen hoe de Haudenosaunee Confederatie werkte, welke rol de clanmoeders speelden en welke plaats deze bond inneemt in de Amerikaanse geschiedenis.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Noem de vijf oorspronkelijke volken van de Haudenosaunee en wijs ze aan op de kaart.
  • Leg uit hoe de Grote Raad en de clanmoeders samen de macht verdeelden.
  • Bespreek waarom historici het oneens zijn over het ontstaan van de confederatie en hoeveel invloed die had op anderen.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1492 n.Chr. a

1492 n.Chr.

Vijf volken

Open de kaart in 1492 boven het zuiden van het Ontariomeer. Zoek het label Ho-de-no-sau-nee-ga (Haudenosaunee) en de namen van de volken in hun eigen taal, zoals Onundagaonoga (Onondaga). Hoeveel van de vijf kun je vinden?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1492 n.Chr. b

1492 n.Chr.

Het centrale vuur

Zoom in op het Onondagameer. De Grote Raad van de confederatie kwam samen op het grondgebied van de Onondaga, in het midden van de vijf volken. Waarom zou het midden een goede plek zijn voor het raadvuur?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1715 n.Chr. c

1715 n.Chr.

Zes volken

Ga naar het jaar 1715 en zoek het label Iroquois, de Franse naam voor de Haudenosaunee. Rond 1722 sloten de Tuscarora, die uit het huidige North Carolina naar het noorden trokken, zich aan als zesde volk. Volg hun route naar het noorden.

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Haudenosaunee betekent 'Volk van het Langhuis'. Waarom is een langhuis een goed symbool voor een verbond van vijf volken?
  2. Volgens de Grote Wet werden wapens begraven onder de Boom van de Vrede. Wat vraagt dit symbool van mensen?
  3. Clanmoeders kozen de hoofden en konden hen ook afzetten. Hoe verschilt dat van hoe veel koningen aan de macht kwamen?
  4. Historici plaatsen het ontstaan ergens tussen de 12e en 16e eeuw. Waarom is het lastig om een gebeurtenis te dateren die alleen mondeling is overgeleverd?
  5. In 1988 erkende het Amerikaanse Congres de invloed van de confederatie op de Amerikaanse Grondwet, maar historici discussiëren nog steeds over hoe groot die invloed was. Waarom zou dat belangrijk zijn?
4

Spelronde

10 min

Speel één ronde Rule History als Moctezuma II, de heerser uit Amerika in het spel. Vergelijk daarna: Moctezuma regeerde als keizer, terwijl de Haudenosaunee een Grote Raad van 50 hoofden hadden die samen beslisten. Welk systeem neemt betere besluiten, en welk systeem beslist sneller?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.