Midden-Niger · ca. 250 v.Chr.-1400 n.Chr.

Jenne-jeno: een stad zonder koning?

Op de overstromingsvlakte van de Niger groeide een dorp uit tot een drukke stad, lang voordat er beroemde rijken waren. Archeologen vonden ambachten, handelswaar van ver weg, maar geen paleis. Leerlingen onderzoeken het bewijs voor een stad zonder koning.

Duur
45 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1100 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 224Midden-Niger, 1100 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

a potter of Jenne-jeno hangt aan de lijn. De klas beslist.

The end of the dry season, about 1100
Jenne-jeno, on the Bani river, inland Niger delta

“You must decide whether to support the idea of having a single king to rule Jenne-jeno, or to keep our council of elders and leaders from each craft and neighborhood. Some think a king would make decisions faster, but others worry it would give too much power to one person.”

Should I support the call for a king, or keep our council of elders and craft leaders? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Midden-NigerJenne-jeno: een stad zonder koning?

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Op de overstromingsvlakte van de Niger groeide een dorp uit tot een drukke stad, lang voordat er beroemde rijken waren. Archeologen vonden ambachten, handelswaar van ver weg, maar geen paleis. Leerlingen onderzoeken het bewijs voor een stad zonder koning.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Wijs Jenne-jeno aan in de binnenlandse delta van de Niger en leg uit waarom de overstromingsvlakte gunstig was voor boeren en handelaren.
  • Gebruik archeologische aanwijzingen (ambachten, geïmporteerde kralen, het ontbreken van een paleis) om het leven in de stad te beschrijven.
  • Leg uit waarom Jenne-jeno onze ideeën over het ontstaan van West-Afrikaanse steden heeft veranderd.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1100 n.Chr. a

1100 n.Chr.

De binnenlandse delta

Open de kaart in 1100 en zet Cities aan. Zoek Timboektoe bij de bocht van de Niger en volg de rivier zuidwestwaarts naar de brede binnenlandse delta die elk jaar overstroomt.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1100 n.Chr. b

1100 n.Chr.

Twee rivieren

Zoom in waar de Bani-rivier uitmondt in de Niger bij het huidige Mopti. Jenne-jeno lag stroomopwaarts aan de Bani. Waarom zou een stad juist op een rivieroverstromingsvlakte ontstaan?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1100 n.Chr. c

1100 n.Chr.

Over de woestijn

Zet Trade Routes aan. Zoek de handelsroute over de Sahara die bij Timboektoe begint. Goederen uit de binnenlandse delta bereikten deze route via de rivier. Wat kon de regio naar het noorden exporteren?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Archeologen vonden geen paleis en geen groot koningsgraf in Jenne-jeno. Bewijst dat dat er geen koning was? Wat zou nog een andere verklaring kunnen zijn?
  2. Jenne-jeno had aparte wijken voor smeden, pottenbakkers en andere ambachten. Waarom zouden ambachtslieden in eigen groepen wonen?
  3. Glaskralen uit verre streken zijn gevonden in de oudste lagen van de stad. Wat zegt dat over de handel?
  4. Sommigen beweerden dat West-Afrikaanse steden pas ontstonden na de komst van Arabische handelaren. Hoe spreekt Jenne-jeno dat tegen?
  5. Jenne-jeno werd rond 1400 verlaten, terwijl Djenné, vlakbij, juist groeide. Noem twee mogelijke redenen waarom mensen verhuisden.
4

Spelronde

9 min

Speel één ronde Rule History als Mansa Musa, die eeuwen later over het Nigergebied heerste. Bespreek: Jenne-jeno bloeide mogelijk zonder één heerser. Wat voegt een koning toe aan een handelsstad, en wat kost het de stad?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.