Middeleeuws Europa · 1000-1400

Joods leven in middeleeuws Europa

Joodse gemeenschappen leefden als geleerden, kooplieden en artsen in de steden van middeleeuws Europa, maar kregen ook te maken met steeds meer wetten, beschuldigingen en verdrijvingen. Leerlingen maken kennis met Rasji van Troyes, brengen in kaart waar Joden woonden en waar ze werden verdreven, en bespreken hoe deze geschiedenis herdacht moet worden.

Duur
50 minuten
Leeftijd
13–16 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1100 n.Chr. tot 1300 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 225Middeleeuws Europa, 1300 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Rashi of Troyes hangt aan de lijn. De klas beslist.

Late in the year 1100
Troyes, Champagne, France

“You must decide whether Rashi should remain in Troyes, where he has a respected school and strong community ties, or travel to other centers of Jewish learning, such as Mainz or Worms, to share knowledge and learn from others. Staying offers stability and safety, but travel could spread his teachings further and bring new ideas.”

Should I stay in Troyes or journey to other Jewish communities to teach and learn? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Middeleeuws EuropaJoods leven in middeleeuws Europa

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Joodse gemeenschappen leefden als geleerden, kooplieden en artsen in de steden van middeleeuws Europa, maar kregen ook te maken met steeds meer wetten, beschuldigingen en verdrijvingen. Leerlingen maken kennis met Rasji van Troyes, brengen in kaart waar Joden woonden en waar ze werden verdreven, en bespreken hoe deze geschiedenis herdacht moet worden.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Wijs belangrijke middeleeuwse Joodse gemeenschappen aan en leg uit waarom veel Joden langs handelsroutes en in steden woonden.
  • Beschrijf de bijdragen van Joodse geleerden zoals Rasji van Troyes.
  • Leg uit hoe de beperkingen en verdrijvingen in de dertiende en veertiende eeuw toenamen, en waarom veel Joden naar Polen trokken.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1100 n.Chr. a

1100 n.Chr.

Steden aan de Rijn

Open de kaart in 1100 en zoom in op de Rijn tussen Speyer, Worms en Mainz. In deze drie steden woonden enkele van de oudste Joodse gemeenschappen ten noorden van de Alpen. Waarom zouden kooplieden zich langs een grote rivier vestigen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1300 n.Chr. b

1300 n.Chr.

Verdreven uit het westen

Ga naar 1300 en zoom uit over West-Europa. Engeland verdreef zijn Joodse bevolking in 1290 en Frankrijk in 1306. Zoek beide koninkrijken op. Waar konden de verdreven mensen naartoe?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1300 n.Chr. c

1300 n.Chr.

Welkom in het oosten

Schuif de kaart naar het oosten, naar Polen. De Poolse vorsten boden bescherming aan Joodse gemeenschappen en veel Joden verhuisden daarheen in de eeuwen daarna. Waarom zou een koning graag vakbekwame nieuwkomers verwelkomen?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Christenen mochten van de Kerk geen geld uitlenen tegen rente, en Joden werden uitgesloten van veel gilden en mochten geen grond bezitten. Hoe leidde dit ertoe dat veel Joden geldschieters werden?
  2. Heersers beschermden Joodse gemeenschappen vaak omdat ze er veel belasting van konden innen. Waarom was die bescherming kwetsbaar?
  3. In 1215 bepaalde een kerkelijke raad dat Joden en moslims opvallende kleding moesten dragen. Wat is het gevaar van wetten die één groep apart zetten?
  4. Er werden valse beschuldigingen verspreid over Joden en menigten vielen gemeenschappen aan, bijvoorbeeld in 1096 en tijdens de pest. Waarom zoeken mensen zondebokken in tijden van angst?
  5. De commentaren van Rasji worden vandaag de dag nog steeds bestudeerd. Waarom blijven sommige boeken eeuwenlang belangrijk?
4

Spelronde

10 min

Speel Rule History als Mansa Moesa, die in het begin van de veertiende eeuw een handelsrijk met vele volkeren bestuurde. Vergelijk daarna: waarom beschermden sommige heersers minderheden en verdreven anderen hen juist?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.