Kanem-Bornu · ca. 1085-1600

Kanem-Bornu: een koninkrijk rond het Tsjaadmeer

Eén koninklijke familie heerste meer dan 700 jaar rond het Tsjaadmeer. In deze les volg je het koninkrijk Kanem-Bornu: hoe het islamitisch werd, zijn machtscentrum naar de andere kant van het meer verplaatste en via Ottomaans Tripoli musketten kocht.

Duur
45 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1100 n.Chr. tot 1600 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 227Kanem-Bornu, 1530 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Mai Idris Alooma hangt aan de lijn. De klas beslist.

An evening in 1580, after receiving envoys from Tripoli
Ngazargamu, the capital of Bornu (near the Yobe river, west of Lake Chad)

“You must decide whether to buy muskets and hire Turkish musketeers from the Ottomans in Tripoli. These new weapons could make your army much stronger, but dealing with a powerful empire far away could bring risks. You must weigh the benefits of new technology against the danger of outside influence.”

Should I make a deal with the Ottomans to buy muskets and hire their gunners, or find another way to strengthen Bornu? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Kanem-BornuKanem-Bornu: een koninkrijk rond het Tsjaadmeer

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Eén koninklijke familie heerste meer dan 700 jaar rond het Tsjaadmeer. In deze les volg je het koninkrijk Kanem-Bornu: hoe het islamitisch werd, zijn machtscentrum naar de andere kant van het meer verplaatste en via Ottomaans Tripoli musketten kocht.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Kanem en Bornu aanwijzen aan weerszijden van het Tsjaadmeer en de woestijnroute naar het noorden richting Tripoli vinden.
  • Uitleggen hoe de islam en de trans-Sahara handel Kanem-Bornu verbonden met Noord-Afrika.
  • Beschrijven hoe Mai Idris Alooma in de 16e eeuw vuurwapens en diplomatie gebruikte.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1100 n.Chr. a

1100 n.Chr.

Rond het meer

Open de kaart in 1100 en zoek het label Kanem bij het Tsjaadmeer. Welke woestijn ligt ten noorden ervan? In welke richting moesten karavanen reizen om de Middellandse Zee te bereiken?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1530 n.Chr. b

1530 n.Chr.

Een verhuizing over het meer

Schuif de tijdlijn van 1100 naar 1530. Het koninkrijk heet nu Bornu-Kanem. Vergelijk de ligging met Kanem in 1100. Waarom zou een koninkrijk zijn machtscentrum verplaatsen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1600 n.Chr. c

1600 n.Chr.

Noordwaarts naar zee

Ga naar 1600 en zoom uit. Volg de woestijn van het Tsjaadmeer naar de kust van de Middellandse Zee. Welk groot rijk heerste aan de kust bij Tripoli?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. De familie Sayfawa heerste meer dan 700 jaar over Kanem-Bornu. Wat helpt een heersende familie zo lang aan de macht te blijven?
  2. Mai Idris Alooma kocht musketten en huurde Turkse musketiers in. Hoe kunnen nieuwe wapens de machtsverhoudingen in een regio veranderen?
  3. Het koninkrijk verhuisde van de ene naar de andere kant van het Tsjaadmeer. Wat kan een staat ertoe brengen zijn machtscentrum te verplaatsen?
  4. Veel wat we weten over Idris Alooma komt van zijn eigen hofschrijver. Waarom moeten historici voorzichtig zijn met zo'n bron?
  5. Het Tsjaadmeer is sinds de jaren 60 sterk gekrompen. Wat betekent zo'n verandering voor de mensen eromheen, toen en nu?
4

Spelronde

9 min

Speel één ronde Rule History als Süleyman de Grote, wiens Ottomaanse Rijk de Middellandse Zeekust ten noorden van de Sahara beheerste. Bespreek: waarom zouden de Ottomanen en een koning bij het Tsjaadmeer contact met elkaar willen?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.