Inca-verzet · 1536-1572

Manco Inca en de vrije staat Vilcabamba

De verovering van Peru eindigde niet in 1533. Manco Inca kwam in opstand tegen de Spanjaarden, belegerde Cusco en won een veldslag bij Ollantaytambo. Daarna regeerde hij een vrije Inca-staat in de bossen van Vilcabamba. In deze les volgen leerlingen 36 jaar van Inca-verzet.

Duur
45 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1536 n.Chr. tot 1560 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 330Inca-verzet, 1536 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Titu Cusi Yupanqui hangt aan de lijn. De klas beslist.

Late 1565, after receiving Spanish envoys in Vilcabamba
Vilcabamba, forested mountains west of Cusco

“You must decide whether to accept talks with the Spanish and allow their priests into Vilcabamba, as they request, or refuse and keep resisting their rule. Accepting could bring peace but may threaten our traditions. Refusing could mean more war, but preserves our independence for now.”

Should I begin talks with the Spanish and let their priests enter Vilcabamba, or keep resisting and refuse all contact? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Inca-verzetManco Inca en de vrije staat Vilcabamba

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

De verovering van Peru eindigde niet in 1533. Manco Inca kwam in opstand tegen de Spanjaarden, belegerde Cusco en won een veldslag bij Ollantaytambo. Daarna regeerde hij een vrije Inca-staat in de bossen van Vilcabamba. In deze les volgen leerlingen 36 jaar van Inca-verzet.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Beschrijf de opstand van Manco Inca in 1536 en het beleg van Cusco.
  • Wijs Ollantaytambo en Vilcabamba aan op de kaart en leg uit waarom de Inca's juist deze plekken kozen.
  • Leg uit hoe de vrije Inca-staat in 1572 ten einde kwam en hoe men zich deze periode herinnert.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1536 n.Chr. a

1536 n.Chr.

De opstand

Open de kaart in 1536 boven Cusco en de Heilige Vallei. In mei 1536 omsingelden de legers van Manco Inca de Spanjaarden in Cusco, bijna tien maanden lang. Welke voordelen hadden de Inca's hier?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1537 n.Chr. b

1537 n.Chr.

Een onder water gezet slagveld

Zoom in op Ollantaytambo, ten noordwesten van Cusco. In 1537 zette Manco's leger de vlakte onder water onder het fort en sloeg zo een Spaanse aanval af. Hoe kan een landschap als wapen worden ingezet?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1560 n.Chr. c

1560 n.Chr.

De vrije staat

Volg de Urubamba-rivier noordwestwaarts, voorbij Machu Picchu, naar de beboste bergen van Vilcabamba. De kaart laat nog één Inca-blok zien, want alleen hier hielden de Inca's hun eigen staat tot 1572. Waarom waren deze bossen zo lastig voor Spaanse legers?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Manco Inca was eerst een marionet van de Spanjaarden. Waarom kwam hij in 1536 in opstand?
  2. Het beleg van Cusco duurde bijna tien maanden maar mislukte. Waarom is het zo moeilijk om een stad te heroveren?
  3. In Vilcabamba hielden de Inca's hun eigen rituelen, rechtbanken en leger. Waarom is het belangrijk dat er nog een Inca-staat bleef bestaan?
  4. Titu Cusi, de zoon van Manco, liet in 1570 zijn eigen verslag van de verovering opschrijven. Waarom wilde hij zijn versie laten vastleggen?
  5. In 1572 werd de laatste Inca-heerser, Túpac Amaru, gevangengenomen en geëxecuteerd in Cusco. Waarom wilde Spanje Vilcabamba helemaal vernietigen?
4

Spelronde

9 min

Speel Rule History als Moctezuma II en vergelijk zijn keuzes met die van Manco Inca. Moctezuma werkte samen met de Spanjaarden in zijn eigen hoofdstad; Manco werkte eerst mee, kwam toen in opstand en trok zich terug in de bergen. Bespreek: welke strategie gaf inheemse heersers meer vrijheid, en voor hoe lang?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.