a
Groot-Moravië
Open de kaart in het jaar 900 en zoek Groot-Moravië in Midden-Europa. Welk machtig koninkrijk ligt ten westen ervan, en wie wonen er ten zuidoosten?
Open dit beeld op de kaartByzantium en de Slaven · 863-893
Cyrillus, Methodius en het Slavische alfabet
In 863 vertrekken twee broers uit Thessaloniki naar Moravië met een gloednieuw alfabet. Leerlingen ontdekken hoe een schrift, bedacht voor één missie, uiteindelijk leidde tot het cyrillische alfabet dat vandaag door honderden miljoenen mensen wordt gebruikt.
- Duur
- 45 minuten
- Leeftijd
- 12–15 jaar
- Op de kaart
- 3 stappen, 900 n.Chr.
- Live les
- 7 rondes, 3 op de kaart
- Huiswerk
- Dezelfde rondes, een week lang
- Werkblad
- Twee A4’s, bij Classroom
- Dia’s
- 22 dia’s, bij Classroom
- Je hebt nodig
- Een beamer; telefoons voor live
Een telefoontje uit het verleden · nieuw
Constantine (Cyril) hangt aan de lijn. De klas beslist.
Spring, 863
Thessalonica, Byzantine Empire
“You must decide whether to invent a new alphabet for the Slavic language or use Greek or Latin letters for translation. Inventing a new script will take time and effort, but it could help people understand their faith better. Using Greek or Latin letters would be faster but might not fit the language well.”
Should I create a new alphabet for the Slavic language, or use an existing script for our mission to Moravia? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.
Log in om het telefoontje op te nemen
Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken
Live les · nieuw in Classroom
Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.
Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.
€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.
- 7 rondes
- 3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
- Ongeveer 15 minuten
- Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
- Een rapport
- Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.
Of als huiswerk · nieuw
Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.
Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.
Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.
Byzantium en de SlavenCyrillus, Methodius en het Slavische alfabet
Dia’s · nieuw
De hele les als presentatie.
22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.
Voorbeeld: de eerste 4 slides
€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.
Introductie
5 minLees voor
In 863 vertrekken twee broers uit Thessaloniki naar Moravië met een gloednieuw alfabet. Leerlingen ontdekken hoe een schrift, bedacht voor één missie, uiteindelijk leidde tot het cyrillische alfabet dat vandaag door honderden miljoenen mensen wordt gebruikt.
Aan het eind van de les kunnen leerlingen
- Uitleggen waarom vorst Rastislav van Moravië aan Constantinopel vroeg om leraren die een Slavische taal spraken.
- Het verschil beschrijven tussen het Glagolitische en het Cyrillische alfabet, en waar elk voor het eerst werd gebruikt.
- Op de kaart de route volgen van Thessaloniki naar Moravië, Rome en Bulgarije.
Ontdek de kaart
12 minProjecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.
a
b
Vanuit Thessaloniki
Zoom uit en zoek Thessaloniki, een havenstad van het Byzantijnse Rijk. In de omliggende gebieden woonden veel Slaven, waardoor de broers hun taal kenden. Hoe ver is het naar Moravië?
Open dit beeld op de kaart
c
Een nieuw thuis in Bulgarije
Ga oostwaarts naar het land van de Bulgaren. Hier vonden de leerlingen van de broers na 885 een nieuw thuis. Welk rijk ligt direct ten zuiden van Bulgarije?
Open dit beeld op de kaartKlassengesprek
14 minKies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.
- Rastislav wilde leraren die in de eigen taal van zijn volk konden preken. Waarom zou een heerser dat belangrijk vinden?
- Frankische geestelijken wilden kerkdiensten alleen in het Latijn. Waarom kan taal een machtskwestie worden?
- Constantinus bedacht een heel nieuw alfabet in plaats van simpelweg Griekse of Latijnse letters te gebruiken. Waarom zou hij dat gedaan hebben?
- Na de dood van Methodius werden zijn leerlingen uit Moravië verdreven. Hoe werd het verlies van Moravië een voordeel voor Bulgarije?
- Cyrillus en Methodius worden geëerd door zowel orthodoxe als katholieke christenen. Waarom worden ze wel een brug tussen Oost en West genoemd?
Spelronde
9 minSpeel Rule History als Karel de Grote, wiens kleinzonen over Oost-Francië regeerden, de machtige westelijke buur van Moravië. Bespreek daarna: waarom zochten kleinere staten als Moravië hulp bij Constantinopel of Rome tegen grotere buren?
Open Rule HistoryWerkblad
5 minDit werkblad hoort bij Classroom
Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.