Vikingen · 860-1050

Van de Oostzee tot Byzantium: de Varjagen

Scandinavische handelaren roeien, zeilen en slepen hun boten over de rivieren van Oost-Europa om Constantinopel en de markten van de islamitische wereld te bereiken. Leerlingen volgen de rivierwegen, ontdekken het zilver en de mensen die langs deze routes verhandeld werden, en maken kennis met de Varjagenwacht van de keizer.

Duur
50 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 900 n.Chr. tot 1000 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 197Vikingen, 900 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Prince Oleg hangt aan de lijn. De klas beslist.

The day I reach Kyiv with my warriors
The gates of Kyiv, on the Dnieper River

“You must decide whether to move your base from Novgorod to Kyiv. Novgorod is strong in the north, but Kyiv controls the river road to the Black Sea and the south. Taking Kyiv could bring wealth and power, but also new enemies and risks.”

Should I seize Kyiv and make it the heart of my rule, or stay in Novgorod? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

VikingenVan de Oostzee tot Byzantium: de Varjagen

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Scandinavische handelaren roeien, zeilen en slepen hun boten over de rivieren van Oost-Europa om Constantinopel en de markten van de islamitische wereld te bereiken. Leerlingen volgen de rivierwegen, ontdekken het zilver en de mensen die langs deze routes verhandeld werden, en maken kennis met de Varjagenwacht van de keizer.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Volg de rivierroute van de Oostzee naar de Zwarte Zee en Constantinopel.
  • Leg uit welke goederen er langs de Wolga- en Dnjeprroute werden verhandeld, en wie daarvoor de prijs betaalde.
  • Beschrijf de Varjagenwacht en de verbindingen die zij schiep tussen Scandinavië en Byzantium.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 900 n.Chr. a

900 n.Chr.

De Wolgaroute

Open de kaart in het jaar 900 en zet de laag Trade Routes aan. Volg de Wolga-handelsroute van de Oostzee naar de Kaspische Zee. Langs welke volken en staten kom je?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 900 n.Chr. b

900 n.Chr.

Langs de Dnjepr

Zoek Novgorod en Kiev binnen het rijk van de Kievse Roes. Volg de Dnjepr zuidwaarts naar de Zwarte Zee. Waarom moesten bemanningen hun boten op sommige plekken over land dragen of slepen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1000 n.Chr. c

1000 n.Chr.

Het einde van de reis

Schuif de kaart naar het zuiden tot aan Constantinopel en zet het jaar op 1000. Waarom was de stad van de keizer de rijkste beloning aan het einde van de rivierroute?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Waarom gebruikten Scandinavische handelaren rivieren in plaats van wegen om Oost-Europa over te steken?
  2. In Zweden, vooral op het eiland Gotland, zijn duizenden zilveren munten uit de islamitische wereld gevonden. Wat zegt dat over de handel?
  3. Tot de belangrijkste handelswaar op deze rivieren behoorden tot slaaf gemaakte mensen. Van wie horen we weinig terug in onze bronnen?
  4. Volgens de Nestorkroniek nodigden de Slaven een Varjagenprins, Rurik, uit om over hen te heersen. Waarom zijn historici voorzichtig met dit verhaal?
  5. Waarom zou een Byzantijnse keizer buitenlandse krijgers als lijfwacht vertrouwen boven zijn eigen onderdanen?
4

Spelronde

10 min

Speel Rule History als Karel de Grote, die in het westen regeerde vlak voordat het rijk van de Roes ontstond. Vergelijk daarna: de Roes bouwden hun staat langs rivieren en handelsroutes, Karel de Grote op oude Romeinse grond. Welke is makkelijker bij elkaar te houden?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.