Klassiek Griekenland · 594-430 v.Chr.

Athene bedenkt de democratie

In 508 v.Chr. begonnen de Atheners aan een bijzonder experiment: het volk zelf zou stemmen over wetten, oorlog en vrede. In deze les volg je de stappen van Solon naar Kleisthenes en Perikles, bezoek je de heuvel waar 6.000 burgers samenkwamen, en onderzoek je wie er eigenlijk buiten de democratie vielen.

Duur
50 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 594 v.Chr. tot 460 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 62Klassiek Griekenland, 500 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Cleisthenes hangt aan de lijn. De klas beslist.

Early spring, 508 BC
Athens, near the Agora

“You must decide whether to push through my plan to reorganize all Athenians into ten new tribes, mixing people from the city, coast, and hills, and to set up a Council of 500 chosen by lottery. This would weaken the old noble families and give more citizens a say, but it risks angering powerful men and causing unrest. Should I risk upsetting the nobles to give ordinary citizens more power?”

Should I go ahead with my reforms to make Athens more democratic, even if it means angering the nobles? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Klassiek GriekenlandAthene bedenkt de democratie

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

In 508 v.Chr. begonnen de Atheners aan een bijzonder experiment: het volk zelf zou stemmen over wetten, oorlog en vrede. In deze les volg je de stappen van Solon naar Kleisthenes en Perikles, bezoek je de heuvel waar 6.000 burgers samenkwamen, en onderzoek je wie er eigenlijk buiten de democratie vielen.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Zet de hervormingen van Solon (594 v.Chr.), Kleisthenes (508 v.Chr.) en Perikles (rond 450 v.Chr.) in de juiste volgorde en leg uit wat elk van hen veranderde.
  • Beschrijf hoe de Volksvergadering, de Raad van 500 en de rechtbanken werkten, inclusief het kiezen van bestuurders via loting.
  • Leg uit wie er in Athene als burger telde en wie niet.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 594 v.Chr. a

594 v.Chr.

Solon voorkomt een burgeroorlog

Open de kaart in 594 v.Chr. en zoom in op Attica, het gebied van Athene, met de Cities-laag aan. Arme boeren werden tot slaaf gemaakt vanwege schulden. Solon schold de schulden kwijt, verbood schuldslavernij en liet voortaan elke burger deelnemen aan de Volksvergadering. Zoom uit om het akkerland en de heuvels van Attica te zien waarover Athene heerste.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 508 v.Chr. b

508 v.Chr.

Kleisthenes, 508 v.Chr.

Blijf bij Athene in 508 v.Chr. en zet de Historical Events (Political) laag aan. Zoek "Athenian Democracy Established". Kleisthenes mengde burgers uit de stad, de kust en het binnenland in tien nieuwe stammen, zodat oude families niet langer de stemming konden bepalen. Waarom zou het mengen van mensen uit verschillende regio’s de macht van de adel verzwakken?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 460 v.Chr. c

460 v.Chr.

De Pnyx en de Agora

Zoom zo ver mogelijk in op het centrum van Athene in 460 v.Chr. Ten westen van de Akropolis ligt de Pnyx, de heuvel waar de Volksvergadering ongeveer veertig keer per jaar bijeenkwam, en daaronder de Agora met de rechtbanken en het Raadhuis. Stel je 6.000 mannen voor op een heuvel, samen beslissend over oorlog en vrede.

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. In Athene mocht elke burger spreken en stemmen in de Volksvergadering, en de meeste bestuurders werden door loting gekozen, niet door verkiezingen. Waarom vonden de Atheners een loting democratischer dan een verkiezing?
  2. Burgers waren vrije mannen ouder dan 18 jaar met Atheense ouders: misschien 30.000 tot 50.000 mensen op een bevolking van ongeveer 300.000. Was Athene een echte democratie?
  3. Elk jaar kon de Volksvergadering stemmen om één man voor tien jaar te verbannen door zijn naam op een potscherf te schrijven (ostracisme). Waar was dit voor bedoeld, en hoe kon het misbruikt worden?
  4. Perikles voerde een vergoeding in voor juryleden zodat ook arme burgers konden meedoen. Waarom heeft een democratie meer nodig dan alleen stemrecht?
  5. De vloot van Athene werd geroeid door de armste burgers, die daardoor ook politieke invloed eisten. Hoe zijn oorlog en democratie met elkaar verbonden?
4

Spelronde

10 min

Rule History laat alleen koningen en keizers zien. Speel één ronde als Alexander de Grote, en voer daarna dezelfde beslissing uit als een Atheense Volksvergadering: de klas debatteert en stemt met handopsteken. Welke manier ging sneller, en welke vertrouw je meer?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.