Bantoe-expansie · ca. 1000 v.Chr.-500 n.Chr.

De Bantoe-expansie: boeren op pad

Eeuwenlang trokken landbouwfamilies die Bantoetalen spraken vanuit West-Afrika naar grote delen van Centraal-, Oost- en Zuidelijk Afrika. Leerlingen volgen stap voor stap een van de grootste migraties uit de geschiedenis.

Duur
45 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1000 v.Chr. tot 800 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 38Bantoe-expansie, 800 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

a Bantu-speaking farmer hangt aan de lijn. De klas beslist.

About 900 BC, at the start of the rainy season
A village near the Cross River, in what is now southeastern Nigeria

“You must decide whether to stay in your crowded village, where land is running out, or to join a few families planning to move south to find new farmland. Staying means safety and tradition, but less land for crops. Moving brings hope for better fields, but also risks and the unknown.”

Should I stay in my home village, or join others moving south to find new land? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Bantoe-expansieDe Bantoe-expansie: boeren op pad

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Eeuwenlang trokken landbouwfamilies die Bantoetalen spraken vanuit West-Afrika naar grote delen van Centraal-, Oost- en Zuidelijk Afrika. Leerlingen volgen stap voor stap een van de grootste migraties uit de geschiedenis.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Wijs het vermoedelijke startgebied van de Bantoe-expansie aan en geef de twee belangrijkste richtingen waarin deze zich verspreidde.
  • Leg uit wat Bantoesprekende boeren meenamen (gewassen, ijzer, vee) en hoe taal historici helpt hun route te volgen.
  • Beschrijf wat de komst van de Bantoesprekende boeren betekende voor de Khoisan en Batwa, die al in het zuiden en de bossen woonden.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1000 v.Chr. a

1000 v.Chr.

Het startgebied

Open de kaart in 1000 v.Chr. en zoom in op de hoek waar de West-Afrikaanse kust naar het zuiden buigt, bij de huidige grens van Nigeria en Kameroen. De meeste historici denken dat de Bantoetalen op deze graslanden zijn ontstaan.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 800 n.Chr. b

800 n.Chr.

Zie het zuiden veranderen

Sleep de tijdsbalk van 1000 v.Chr. naar 800 n.Chr. en kijk naar Centraal- en Zuidelijk Afrika. Welk label schuift helemaal naar het zuiden, en welk nieuw label verspreidt zich over Centraal-Afrika?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 800 n.Chr. c

800 n.Chr.

Meren en kusten

Zoom in op het Victoriameer in 800 n.Chr. Rond dit meer smolten Bantoesprekende boeren meer dan 2.000 jaar geleden al ijzer. Waarom waren oevers van meren goede plekken om te wonen?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Het woord "Bantoe" betekent "mensen" in veel van deze talen. Waarom gebruikten taalkundigen woordenlijsten om de migratie te volgen?
  2. De expansie duurde ruim duizend jaar. Was het een optocht, of juist iets veel langzamers? Leg uit.
  3. Wat hadden boeren met ijzeren hakken en bijlen wat jagers-verzamelaars niet hadden, en wat wisten jagers-verzamelaars wat boeren niet wisten?
  4. Bantoesprekende boeren ontmoetten de Khoisan en Batwa. Noem drie dingen die kunnen gebeuren als twee groepen elkaar tegenkomen.
  5. Tegenwoordig spreken honderden miljoenen mensen Bantoetalen zoals Swahili, Zulu en Shona. Waarom is zo’n oude migratie nog steeds belangrijk?
4

Spelronde

9 min

Er was geen Rule History-heerser die de Bantoe-expansie leidde: duizenden landbouwfamilies maakten deze trek over vele eeuwen. Speel één ronde als Cyrus de Grote, die in dezelfde tijd leefde, en bespreek: hoe verschilt een verandering door vele families van een verandering door een koning?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.