a
Een rijk onder druk
Open de kaart in het jaar 726. Vergelijk het Oost-Romeinse Rijk met het naastgelegen Omajjadenkalifaat. Welke gebieden heeft het rijk sinds de tijd van Justinianus verloren?
Open dit beeld op de kaartByzantijnse Rijk · 726-843
De strijd om iconen in Byzantium
Meer dan een eeuw lang voerden Byzantijnse keizers, monniken en keizerinnen een felle strijd over de vraag of heilige afbeeldingen toegestaan of verboden waren. In deze les volg je de periode van de iconoclasme van Leo III tot keizerin Theodora en bespreek je waarom beelden zulke heftige gevoelens kunnen oproepen.
- Duur
- 50 minuten
- Leeftijd
- 13–16 jaar
- Op de kaart
- 3 stappen, 726 n.Chr. tot 800 n.Chr.
- Live les
- 7 rondes, 3 op de kaart
- Huiswerk
- Dezelfde rondes, een week lang
- Werkblad
- Twee A4’s, bij Classroom
- Dia’s
- 22 dia’s, bij Classroom
- Je hebt nodig
- Een beamer; telefoons voor live
Een telefoontje uit het verleden · nieuw
Empress Irene hangt aan de lijn. De klas beslist.
The eve of the Second Council of Nicaea
Nicaea, Bithynia (Asia Minor)
“You must decide whether to allow the veneration of icons again in our churches, as many bishops and monks wish, or to continue the ban that past emperors enforced. Some believe icons inspire true faith, while others fear they lead to idolatry and division. The unity of the empire and the church is at stake.”
Should I support restoring icons to the churches, or keep the ban in place? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.
Log in om het telefoontje op te nemen
Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken
Live les · nieuw in Classroom
Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.
Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.
€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.
- 7 rondes
- 3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
- Ongeveer 15 minuten
- Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
- Een rapport
- Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.
Of als huiswerk · nieuw
Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.
Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.
Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.
Byzantijnse RijkDe strijd om iconen in Byzantium
Dia’s · nieuw
De hele les als presentatie.
22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.
Voorbeeld: de eerste 4 slides
€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.
Introductie
5 minLees voor
Meer dan een eeuw lang voerden Byzantijnse keizers, monniken en keizerinnen een felle strijd over de vraag of heilige afbeeldingen toegestaan of verboden waren. In deze les volg je de periode van de iconoclasme van Leo III tot keizerin Theodora en bespreek je waarom beelden zulke heftige gevoelens kunnen oproepen.
Aan het eind van de les kunnen leerlingen
- Uitleggen wat iconen zijn en waar de iconoclasten bezwaar tegen hadden.
- Beschrijven welke rol de keizerinnen Irene en Theodora speelden bij het beëindigen van de iconoclasme.
- Bespreken hoe het conflict de kloof tussen Constantinopel en Rome vergrootte.
Ontdek de kaart
15 minProjecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.
a
b
Nicea, 787
Stel het jaar in op 787 en zoom in op Nicea, ten zuidoosten van Constantinopel, waar een kerkvergadering de iconen weer toestond. Waarom werd deze vergadering zo dicht bij de hoofdstad gehouden?
Open dit beeld op de kaart
c
Rome keert zich westwaarts
Zoom uit in het jaar 800 en zoek de Pauselijke Staten en het Karolingische Rijk. De pausen verdedigden het gebruik van iconen. Hoe kan dit conflict Rome dichter bij de Franken hebben gebracht?
Open dit beeld op de kaartKlassengesprek
15 minKies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.
- Iconoclasten vonden dat bidden voor afbeeldingen in strijd was met het gebod tegen afgoderij. Hoe reageerden de verdedigers van iconen daarop?
- Veel monniken verdedigden iconen en sommigen werden daarvoor vervolgd. Waarom waren monniken hier zo betrokken bij?
- Sommige historici koppelen het begin van de iconoclasme aan militaire nederlagen en een vulkaanuitbarsting. Waarom zouden rampen mensen aan het denken zetten over hun geloofspraktijken?
- Keizerin Irene regeerde vanaf 797 alleen. Waarom vonden sommigen in het Westen dat de keizerstroon toen leeg was?
- Orthodoxe christenen vieren elk jaar de terugkeer van de iconen in 843. Waarom worden sommige gebeurtenissen jaarlijks herdacht?
Spelronde
10 minSpeel Rule History als Karel de Grote, die in 800 tot keizer werd gekroond terwijl Irene in Constantinopel regeerde. Bespreek daarna: maakte het conflict over iconen het makkelijker voor de paus om een Frankische keizer te kronen?
Open Rule HistoryWerkblad
5 minDit werkblad hoort bij Classroom
Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.