Norte Chico (Caral-Supe) · Ongeveer 3000-1800 v.Chr.
Terwijl de Egyptenaren hun eerste piramides bouwden, maakten mensen aan de droge kust van Peru bij Caral platformheuvels en verzonken pleinen. In deze les ontdek je een van de oudste beschavingen van Amerika, die draaide om katoen, vis en handel.
a
De woestijnkust2600 v.Chr.
b
Caral in de Supe-vallei2600 v.Chr.
c
Vier vroege beschavingen2600 v.Chr.
Een telefoontje uit het verleden · nieuw
Late afternoon, harvest season, about 2600 BC
Fields near Caral, Supe valley, Peru
“You must decide whether to trade your cotton harvest with coastal fishers. Trading cotton can bring you much-needed fish for your family and community, but it means giving up some of your crop. You also wonder if keeping the cotton for making clothes and nets for your own village is wiser.”
Should I trade my cotton for fish from the coast, or keep it for my own village? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.
Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken
Live les · nieuw in Classroom
Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.
€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.
Of als huiswerk · nieuw
Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.
Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.
Norte Chico (Caral-Supe)Caral: de eerste stad van Amerika
Dia’s · nieuw
22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.
€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.
Lees voor
Terwijl de Egyptenaren hun eerste piramides bouwden, maakten mensen aan de droge kust van Peru bij Caral platformheuvels en verzonken pleinen. In deze les ontdek je een van de oudste beschavingen van Amerika, die draaide om katoen, vis en handel.
Aan het eind van de les kunnen leerlingen
Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.
a
Open de kaart in 2600 v.Chr. en zoom in op de droge kust ten noorden van Lima. Zoek het gebied met het label Norte Chico. Rivieren stromen hier van de Andes naar de zee door de woestijn. Waarom waren de valleien de enige plekken waar mensen konden wonen?
Open dit beeld op de kaart
b
Zoom in op de Supe-vallei, ongeveer 23 km van de zee. Hier bouwden mensen de platformheuvels en ronde verzonken pleinen van Caral. Wat gebeurde er in Egypte in dezelfde periode?
Open dit beeld op de kaart
c
Zoom uit naar de hele wereld in 2600 v.Chr. Zoek Norte Chico, Egypte, Mesopotamië en de Indusvallei. Welke van deze beschavingen ontstond helemaal zonder contact met de andere?
Open dit beeld op de kaartKies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.
Er woonde geen Rule History-heerser in Caral, maar Moctezuma II regeerde later over een andere beschaving in Amerika. Speel één ronde als Moctezuma en bespreek: wat had Caral gemeen met zijn hoofdstad, en wat was juist heel anders?
Open Rule HistoryVoor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.