Romeinse Rijk · 30-380 na Chr.

Het christendom: van vervolgde sekte tot staatsgodsdienst

In ongeveer 350 jaar groeide het christendom uit van een kleine groep in Judea tot de officiële godsdienst van het Romeinse Rijk. Leerlingen volgen de verspreiding langs Romeinse wegen en zeeroutes en onderzoeken waarom Rome het geloof eerst vervolgde en later juist omarmde.

Duur
50 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 30 n.Chr. tot 380 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 125Romeinse Rijk, 391 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Constantine hangt aan de lijn. De klas beslist.

Early 313, after meeting Licinius in Milan
Milan, northern Italy

“You must decide whether to allow Christians, who have grown numerous, to worship freely and openly in the empire, or to continue restrictions and punishments set by earlier emperors. Some advisors warn that tolerating them could anger the old gods and cause unrest. Others say persecution only makes their numbers grow.”

Should I issue an edict allowing Christians and others to worship as they choose, or keep the old laws against them? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Romeinse RijkHet christendom: van vervolgde sekte tot staatsgodsdienst

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

De Senaat · AD 32

Debatteer erover in de Senaat: “An armed guard for the emperor”

That twenty senators, chosen by the emperor, be allowed to carry arms and guard him whenever he enters the Senate house.

De klas spreekt als Togonius Gallus tegen Lucius Arruntius en Gnaeus Domitius Ahenobarbus, die hardop antwoorden in hun eigen woorden en aan het eind stemmen. Twee beurten zijn gratis; met Pro of Classroom mag de hele klas. De Senaat spreekt Engels.

Open het voorstel

Echt voorstel uit AD 32. Zet de Senaat op het bord, laat de klas debatteren en vergelijk daarna met wat er echt gebeurde.

1

Introductie

5 min

Lees voor

In ongeveer 350 jaar groeide het christendom uit van een kleine groep in Judea tot de officiële godsdienst van het Romeinse Rijk. Leerlingen volgen de verspreiding langs Romeinse wegen en zeeroutes en onderzoeken waarom Rome het geloof eerst vervolgde en later juist omarmde.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Volg de verspreiding van het christendom door het Romeinse Rijk aan de hand van Paulus’ reizen en de eerste christelijke steden.
  • Leg uit waarom Romeinse machthebbers christenen op bepaalde momenten vervolgden, bijvoorbeeld onder Nero, Decius en Diocletianus.
  • Beschrijf hoe het christendom staatsgodsdienst werd via Constantijn (313) en Theodosius (380).
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 30 n.Chr. a

30 n.Chr.

Waar het begon

Open de kaart in 30 na Chr., zet de Cities-laag aan en zoek Jeruzalem, waar Jezus rond 30-33 na Chr. werd gekruisigd, en Antiochië, waar zijn volgelingen voor het eerst christenen werden genoemd. Hoe ver liggen deze steden uit elkaar?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 50 n.Chr. b

50 n.Chr.

Langs wegen en zeeroutes

Zoom uit naar het oostelijke Middellandse Zeegebied. Paulus reisde van Antiochië naar steden als Efeze, Korinthe en Rome. Zet Trade Routes aan. Waarom verspreidde het nieuwe geloof zich het snelst in steden en havens?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 380 n.Chr. c

380 n.Chr.

Religieuze gebeurtenissen

Ga naar 380, zet Historical Events aan en kies Religious Events. Zoek de markeringen voor het Concilie van Nicaea, het Edict van Thessaloniki en de bekering van Armenië. Waar liggen deze gebeurtenissen bij elkaar?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Romeinen vereerden veel goden en stonden vaak open voor nieuwe. Waarom vonden ze christenen, die weigerden offers te brengen aan de goden en de keizer, gevaarlijk?
  2. De geschiedschrijver Tacitus vertelt dat Nero de christenen de schuld gaf van de grote brand van Rome in 64. Waarom zou een heerser een groep zoeken om de schuld te geven?
  3. Veel vroege christenen waren vrouwen, slaven en arme stadsbewoners. Wat trok hen aan in het nieuwe geloof, denk je?
  4. De catacomben van Rome waren begraafplaatsen, geen geheime schuilplaatsen zoals latere verhalen zeggen. Waarom ontstaan zulke mythes?
  5. Toen het christendom staatsgodsdienst werd, verloren de aanhangers van de oude goden hun tempels en feesten. Wat vind je van die omkering?
4

Spelronde

10 min

Speel samen de ronde over Constantijn de Grote in Rule History en let op zijn keuzes rond religie. Bespreek: werd Constantijn vooral geleid door zijn geloof of door politiek? Welke aanwijzingen zouden je kunnen helpen om dat te bepalen?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.