Ptolemaeïsch Egypte · 51-30 v.Chr.

Cleopatra: de laatste koningin van Egypte

De laatste van de Ptolemaeën regeerde over een rijk maar kwetsbaar koninkrijk, naast een Rome dat verscheurd werd door burgeroorlogen. In deze les volgen leerlingen Cleopatra vanaf de paleiscoup in Alexandrië, via haar bondgenootschappen met Caesar en Marcus Antonius, tot aan de zeeslag bij Actium. Ze onderzoeken welke keuzes Cleopatra werkelijk had.

Duur
50 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 51 v.Chr. tot 30 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 120Ptolemaeïsch Egypte, 51 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Cleopatra VII hangt aan de lijn. De klas beslist.

Autumn, 32 BC
Alexandria, Egypt

“You must decide how to respond to Octavian’s declaration of war. You have a large fleet and Mark Antony as your ally, but Octavian’s power is growing. You could prepare for battle, try to negotiate, or consider retreat. Each choice risks Egypt’s future.”

Should I fight Octavian, seek peace, or try another course? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Ptolemaeïsch EgypteCleopatra: de laatste koningin van Egypte

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

De Senaat · 51 BC

Debatteer erover in de Senaat: “Recall Caesar now”

That successors be sent at once to Caesar in Gaul, since the war is won and his term is over, and that the Senate debate his provinces without further delay.

De klas spreekt als Marcus Claudius Marcellus tegen Servius Sulpicius Rufus en Gnaeus Pompeius Magnus, die hardop antwoorden in hun eigen woorden en aan het eind stemmen. Twee beurten zijn gratis; met Pro of Classroom mag de hele klas. De Senaat spreekt Engels.

Open het voorstel

Echt voorstel uit 51 BC. Zet de Senaat op het bord, laat de klas debatteren en vergelijk daarna met wat er echt gebeurde.

1

Introductie

5 min

Lees voor

De laatste van de Ptolemaeën regeerde over een rijk maar kwetsbaar koninkrijk, naast een Rome dat verscheurd werd door burgeroorlogen. In deze les volgen leerlingen Cleopatra vanaf de paleiscoup in Alexandrië, via haar bondgenootschappen met Caesar en Marcus Antonius, tot aan de zeeslag bij Actium. Ze onderzoeken welke keuzes Cleopatra werkelijk had.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Leg uit hoe Egypte er in 51 v.Chr. voorstond: rijk en officieel onafhankelijk, maar in feite afhankelijk van Rome.
  • Wijs Alexandrië, Tarsus en Actium aan op de kaart en vertel wat er op elk van deze plekken gebeurde.
  • Beschrijf waarom Egypte in 30 v.Chr. een Romeinse provincie werd en wat daarmee ten einde kwam.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 51 v.Chr. a

51 v.Chr.

Een koninkrijk in de schaduw van Rome

Open de kaart in 51 v.Chr., het jaar waarin Cleopatra op achttienjarige leeftijd koningin werd, samen met haar tienjarige broer. Het koninkrijk is nog zichtbaar op de kaart, maar zoom uit: Romeins gebied omringt het oostelijke Middellandse Zeegebied. Haar vader had enorme smeergelden aan Rome betaald om zijn troon te behouden. Welke mogelijkheden had Cleopatra?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 51 v.Chr. b

51 v.Chr.

Caesar en Antonius

Blijf in 51 v.Chr. en zet de laag Historische Gebeurtenissen (Slagen) aan. Zoek "Battle of Actium" (31 v.Chr.) voor de westkust van Griekenland. Tussen 48 en 31 v.Chr. sloot Cleopatra eerst een bondgenootschap met Julius Caesar, die naar Alexandrië kwam, en daarna met Marcus Antonius, die ze in 41 v.Chr. in Tarsus ontmoette. Zoek Tarsus aan de kust van Anatolië.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 30 v.Chr. c

30 v.Chr.

Egypte wordt Romeins

Spring naar 30 v.Chr. De kaart laat nu Egypte als deel van het Romeinse Rijk zien. Octavianus trok in augustus 30 v.Chr. Alexandrië binnen; Antonius en Cleopatra stierven, en drie eeuwen Ptolemaeïsche heerschappij eindigden. Zoom in op Alexandrië. Wat leverde Egypte Rome op, behalve land?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Cleopatra was van Macedonisch-Griekse afkomst en volgens oude schrijvers de eerste Ptolemaeër die Egyptisch leerde. Waarom zou zij dat doen, terwijl haar voorouders dat niet deden?
  2. Romeinse schrijvers, aan de kant van haar vijand Octavianus, beschreven haar als een verleidster die twee Romeinse generaals ten val bracht. Hoe lees je een verhaal dat alleen door de winnaars is opgeschreven?
  3. Egypte kon niet tegen Rome vechten, dus sloot Cleopatra zich aan bij de Romeinen die het meest kans maakten: eerst Caesar, daarna Antonius. Was dat zwakte, of de enige realistische strategie?
  4. Het graan van Egypte voedde Rome, en de schatkist betaalde de soldaten van Octavianus. Waarom was Egypte te waardevol om onafhankelijk te blijven?
  5. Cleopatra koos ervoor te sterven in plaats van als trofee mee te lopen in Octavianus' triomftocht. Wat zegt die keuze over hoe zij zichzelf als koningin zag?
4

Spelronde

10 min

Speel één ronde Rule History als Cleopatra VII. Laat de leerlingen bij elke stap kiezen, en vergelijk daarna met wat Cleopatra werkelijk deed: ze sloot zich aan bij Caesar in 48 v.Chr., bij Antonius vanaf 41 v.Chr., vocht bij Actium in 31 v.Chr. en pleegde zelfmoord in 30 v.Chr. Waar zou de klas anders hebben gekozen?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.