Sumerië · Ongeveer 3400-1700 v.Chr.

Spijkerschrift: het begin van het schrift

Het eerste schrift was geen gedicht, maar een bonnetje. Leerlingen volgen het spijkerschrift van de administratie in Uruk tot het Epos van Gilgamesj, drukken hun eigen tekens en ontdekken hoe geleerden het in de 19e eeuw weer leerden lezen.

Duur
45 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 3400 v.Chr. tot 1800 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 12Sumerië, 3000 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

a scribe of Uruk hangt aan de lijn. De klas beslist.

A morning in about 3200 BC
Uruk, southern Mesopotamia

“You must decide if I should use my new writing skills only for accounting, tracking grain, sheep, and workers for the temple, or if I should try to write down stories, prayers, or other knowledge. Most scribes so far just keep records. I wonder if writing could do more.”

Should I stick to accounting, or begin to write down stories and ideas as well? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

SumeriëSpijkerschrift: het begin van het schrift

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Het eerste schrift was geen gedicht, maar een bonnetje. Leerlingen volgen het spijkerschrift van de administratie in Uruk tot het Epos van Gilgamesj, drukken hun eigen tekens en ontdekken hoe geleerden het in de 19e eeuw weer leerden lezen.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Uitleggen waarom en waar het spijkerschrift is ontstaan.
  • Beschrijven hoe spijkerschrift werd geschreven en wie het leerde.
  • Uitleggen hoe geleerden in de 19e eeuw het spijkerschrift ontcijferden.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 3400 v.Chr. a

3400 v.Chr.

Waar het schrift ontstond

Open de kaart in 3400 v.Chr. en zet Historische Gebeurtenissen aan. Zoek de marker voor de uitvinding van het spijkerschrift bij Uruk en lees hoe het eerste schrift werd gemaakt.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 3000 v.Chr. b

3000 v.Chr.

Klei uit de rivier

Bekijk het gebied rond de Eufraat bij Uruk en Ur. Schriftgeleerden schreven met een gesneden riet op natte klei. Waarom waren klei en riet de perfecte materialen in Zuid-Mesopotamië?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1800 v.Chr. c

1800 v.Chr.

De sleutel op een rotswand

Reis noordoostwaarts naar het Zagrosgebergte, naar de rots van Behistun. Veel later, rond 520 v.Chr., liet een Perzische koning hier een inscriptie in drie talen aanbrengen. Die hielp geleerden het spijkerschrift weer te lezen. Waarom zijn drie talen handig?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Het eerste schrift werd gebruikt om graan en schapen te tellen. Waarom denk je dat administratie belangrijker was dan verhalen?
  2. Gebakken kleitabletten overleven branden die papier vernietigen. Hoe bepaalt dat wat we nu weten over Mesopotamië?
  3. Schriftgeleerde worden kostte jaren school. Wie kreeg volgens jou die kans, en wie niet?
  4. Spijkerschrift werd zo'n 3000 jaar gebruikt, voor veel verschillende talen. Waarom zou een schriftsysteem zo lang meegaan?
  5. Hoe veranderde schrift wat een overheid kon doen?
4

Spelronde

9 min

Speel één ronde Rule History als Hatsjepsoet. Egyptenaren schreven in hiërogliefen, niet in spijkerschrift, maar haar ambtenaren hielden net zo goed administratie bij als Sumerische schriftgeleerden. Bespreek: welke van haar beslissingen zouden onmogelijk zijn geweest zonder schrift?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.