Middeleeuwse Kerk · 1054

1054: het schisma tussen Oost en West

In juli 1054 leggen pauselijke gezanten een banbrief op het altaar van de Hagia Sophia. Leerlingen onderzoeken de verschillen die tussen het Latijnse Westen en het Griekse Oosten zijn gegroeid, en vragen zich af of 1054 een plotselinge breuk was of het resultaat van een langzaam proces.

Duur
45 minuten
Leeftijd
13–16 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1054 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 215Middeleeuwse Kerk, 1054 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Cardinal Humbert of Silva Candida hangt aan de lijn. De klas beslist.

The morning of 16 July 1054
Constantinople, near Hagia Sophia

“You must decide whether to deliver the bull of excommunication against Patriarch Michael Keroularios. If you do, it may end any hope of agreement and deepen the split. If you do not, the disputes between East and West may continue unresolved, but dialogue could remain possible.”

Should I go ahead and excommunicate the patriarch, or hold back and try again for peace? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Middeleeuwse Kerk1054: het schisma tussen Oost en West

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

In juli 1054 leggen pauselijke gezanten een banbrief op het altaar van de Hagia Sophia. Leerlingen onderzoeken de verschillen die tussen het Latijnse Westen en het Griekse Oosten zijn gegroeid, en vragen zich af of 1054 een plotselinge breuk was of het resultaat van een langzaam proces.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Beschrijf wat er in juli 1054 in Constantinopel gebeurde.
  • Leg ten minste drie verschillen uit tussen de Latijnse en de Griekse kerk.
  • Beoordeel of het schisma een enkel moment was of een langdurig proces.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1054 n.Chr. a

1054 n.Chr.

Twee helften van het christendom

Open de kaart in 1054. Zoek het Heilige Roomse Rijk en het Byzantijnse Rijk. Trek in gedachten een lijn tussen de gebieden van Latijnse en Griekse christenen. Waar loopt die grens?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1054 n.Chr. b

1054 n.Chr.

De plek van de breuk

Zoom in op Constantinopel en zet Historische Gebeurtenissen (Religieuze Gebeurtenissen) aan. Zoek het Grote Schisma. Welke beroemde kerk stond in deze stad?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1054 n.Chr. c

1054 n.Chr.

Een grensgebied

Versleep de kaart naar Zuid-Italië. Hier stonden Griekse en Latijnse kerken naast elkaar, terwijl Normandische ridders het gebied veroverden. Waarom zouden hier gemakkelijk conflicten ontstaan?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. De pausen claimden gezag over de hele Kerk; de patriarchen van Constantinopel accepteerden dat niet. Waarom is de vraag 'wie beslist' zo lastig?
  2. Eén twistpunt was of je gerezen of ongerezen brood bij de communie gebruikt. Waarom kunnen kleine verschillen in rituelen zoveel betekenen?
  3. Paus Leo IX was al overleden toen zijn gezanten de patriarch in de ban deden. Verandert dat hoe we naar het schisma kijken?
  4. De meeste christenen in 1054 merkten waarschijnlijk niets van een breuk. Wanneer zouden gewone mensen het verschil zijn gaan voelen?
  5. In 1965 hieven de paus en de patriarch de banvloeken van 1054 op. Waarom zouden kerkleiders zo'n besluit 900 jaar later terugdraaien?
4

Spelronde

9 min

Speel Rule History als Justinianus I, die regeerde toen de bisschoppen van Rome en Constantinopel nog tot één Kerk behoorden. Bespreek daarna: hoeveel invloed mag een heerser hebben op kerkelijke zaken?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.