Archaïsch Griekenland · 800-500 v.Chr.

De polis: waarom Griekenland honderden staten had

De Grieken spraken dezelfde taal, vereerden dezelfde goden en deden mee aan de Olympische Spelen, maar vormden nooit één land. Leerlingen onderzoeken hoe bergen en zeeën Griekenland opsplitsten in honderden stadstaten, elk met eigen wetten, leger en trots.

Duur
50 minuten
Leeftijd
11–14
Op de kaart
3 stappen, 750 v.Chr. tot 500 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 49Archaïsch Griekenland, 600 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Solon hangt aan de lijn. De klas beslist.

Early spring, 594 BC
Athens, on the Pnyx hill

“You must decide whether to cancel all debts owed by citizens, risking anger from the wealthy, or keep the laws as they are, risking revolt by the poor. Either way, the unity of the city is at stake. You must weigh fairness, stability, and the future of Athens.”

Should I cancel the debts and free those enslaved for debt, or leave things as they are? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Archaïsch GriekenlandDe polis: waarom Griekenland honderden staten had

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

De Grieken spraken dezelfde taal, vereerden dezelfde goden en deden mee aan de Olympische Spelen, maar vormden nooit één land. Leerlingen onderzoeken hoe bergen en zeeën Griekenland opsplitsten in honderden stadstaten, elk met eigen wetten, leger en trots.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Leg uit wat een polis was en noem drie kenmerken van elke polis (burgers, een agora, een akropolis of tempel).
  • Gebruik de kaart om te laten zien hoe de bergen en de kust van Griekenland uitnodigden tot veel kleine staten.
  • Beschrijf hoe een hoplietenleger van burger-soldaten veranderde wie er iets te zeggen had in de stad.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 750 v.Chr. a

750 v.Chr.

Een land van bergen en baaien

Open de kaart van 750 v.Chr. op Griekenland en zoom in tot je de kustlijn goed ziet. Tel het aantal baaien, schiereilanden en eilanden. Tussen deze kusten liggen vooral bergen. Waarom zouden landbouwvalleien, gescheiden door bergkammen, uitgroeien tot aparte staten?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 650 v.Chr. b

650 v.Chr.

Eén naam, veel staten

Blijf in 650 v.Chr. De kaart noemt heel Griekenland 'Griekse stadstaten' omdat het er te veel zijn om apart te tekenen. Zet de Cities-laag aan: Athene en Sparta verschijnen. Elke polis had eigen munten, kalender en wetten. Zoek de landengte van Korinthe, de smalle strook die de Peloponnesos met het vasteland verbindt.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 500 v.Chr. c

500 v.Chr.

Grieken naast de reus

Spring naar 500 v.Chr. en zoom uit. Ten oosten van de Egeïsche Zee overheerst nu het Perzische Rijk de Griekse steden van Ionië. Vergelijk het formaat van het Griekse vasteland met het rijk ernaast. Wat zou honderden rivaliserende steden kunnen laten samenwerken?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Een polis was een stad met omliggend landbouwgebied, met misschien een paar duizend burgers. Wat zijn de voordelen van zo’n kleine staat waar bijna iedereen elkaar kent?
  2. De Grieken noemden iedereen die geen Grieks sprak 'barbaren'. Ze waren trots op hun Griek-zijn, maar vochten voortdurend onderling. Hoe kun je je tegelijk verbonden en verdeeld voelen?
  3. Hoplieten waren boeren die hun eigen wapenrusting kochten en schouder aan schouder vochten in de falanx. Waarom zouden mannen die de stad verdedigen, inspraak eisen in het bestuur?
  4. Burgers waren vrije volwassen mannen die in de polis geboren waren. Vrouwen, slaven en vreemdelingen niet. Welk deel van de inwoners van een Griekse stad had eigenlijk stemrecht?
  5. Veel steden werden in de 7e en 6e eeuw v.Chr. bestuurd door 'tirannen', toen nog gewoon een woord voor iemand die de macht greep. Waarom zouden gewone mensen zo’n leider steunen?
4

Spelronde

10 min

Geen enkele Griekse stadstaat past bij Rule History, dus speel één ronde als Alexander de Grote, die later de ruziënde steden onder één bevel bracht. Bespreek: wat verloren en wonnen de Griekse steden toen ze eindelijk door een koning werden verenigd?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.