Archaïsch Griekenland · 750-550 v.Chr.

Griekse kolonies: een nieuwe stad overzee

In twee eeuwen stichtten de Grieken honderden nieuwe steden, van Spanje tot aan de Zwarte Zee. Leerlingen volgen kolonisten die uit een overvolle moederstad vertrekken naar Syracuse, Massalia en Byzantion, en onderzoeken wat een kolonie haar moederstad verschuldigd was.

Duur
50 minuten
Leeftijd
10–13 jaar
Op de kaart
3 stappen, 733 v.Chr. tot 500 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 51Archaïsch Griekenland, 500 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Archias hangt aan de lijn. De klas beslist.

The evening before sailing, spring 734 BC
The harbor of Corinth, Greece

“You must decide whether to keep the colony strictly for people from Corinth, or allow others, friends from nearby cities or even foreigners, to join the expedition. Taking only Corinthians may keep the colony loyal and united. Inviting others could bring more skills and strength, but may cause arguments later.”

Should I open the colony to outsiders, or keep it for Corinthians only? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Archaïsch GriekenlandGriekse kolonies: een nieuwe stad overzee

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

In twee eeuwen stichtten de Grieken honderden nieuwe steden, van Spanje tot aan de Zwarte Zee. Leerlingen volgen kolonisten die uit een overvolle moederstad vertrekken naar Syracuse, Massalia en Byzantion, en onderzoeken wat een kolonie haar moederstad verschuldigd was.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Noem drie redenen waarom Griekse steden kolonies stichtten.
  • Wijs Syracuse, Massalia (Marseille), Cyrene, Byzantion en Olbia aan op de kaart en noem hun moederstad als die bekend is.
  • Leg uit hoe de kolonies de Griekse taal en cultuur verspreidden rond de Middellandse Zee en de Zwarte Zee.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 733 v.Chr. a

733 v.Chr.

Eerst Sicilië en Italië

Open de kaart in 733 v.Chr. op Sicilië. Kolonisten uit Korinthe stichtten Syracuse in 734 of 733 v.Chr.; anderen uit Chalkis stichtten een jaar eerder Naxos vlakbij. Zet de Cities-laag aan. Waarom was Sicilië, slechts een paar dagen varen van Griekenland, het eerste doelwit?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 600 v.Chr. b

600 v.Chr.

Ver naar het westen en zuiden

Spring naar 600 v.Chr. en zoom uit. In dat jaar stichtten Grieken uit Phocaea Massalia (Marseille) bij de monding van de Rhône. In 631 v.Chr. hadden kolonisten van het eiland Thera Cyrene in Libië gesticht. Zoek beide plaatsen op en schat hoe ver ze van Griekenland liggen.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 500 v.Chr. c

500 v.Chr.

Kikkers rond een vijver

Ga naar 500 v.Chr. en bekijk de kaart: Griekse stadstaten liggen nu langs Zuid-Italië, Sicilië, de kust bij Massalia en rond de Egeïsche Zee. Zet de Cities-laag aan en zoek Byzantion op de zeestraat naar de Zwarte Zee, gesticht door Megara rond 657 v.Chr. Wat bood de Zwarte Zee wat Griekenland niet had?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Een kolonie werd uitgezonden door een moederstad, met een leider, een plan en vaak de goedkeuring van het orakel. Waarom werd het orakel van Delphi geraadpleegd voor vertrek?
  2. De Grieken veroverden het land dat ze koloniseerden niet. Ze vestigden zich aan de kust en dreven handel met de mensen in het binnenland. Hoe werden de lokale bewoners, zoals de Sicelen op Sicilië of de Scythen bij de Zwarte Zee, er beter of slechter van?
  3. Griekse kolonies hielden de goden, feesten en het dialect van thuis, maar bestuurden zichzelf. Wat zou een kolonie toch trouw maken aan een moederstad die ze niet meer nodig had?
  4. Massalia stuurde wijn en aardewerk de Rhône op naar Keltische leiders en kreeg tin en slaven terug. Wie profiteerde het meest van deze handel?
  5. Marseille, Napels, Syracuse en Istanboel begonnen allemaal als Griekse kolonies. Waarom bestaan zoveel van deze steden al 2.500 jaar?
4

Spelronde

10 min

Speel één ronde Rule History als Alexander de Grote, die ongeveer twintig steden stichtte met de naam Alexandrië. Vergelijk: zijn steden werden gesticht door een koning en een leger; de oude kolonies door enkele honderden kolonisten uit één stad. Welke soort stad denk je dat het langst bleef bestaan?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.