Fatimidisch kalifaat · ca. 965-1040

Ibn al-Haytham en de wetenschap van het licht

In het Fatimidische Caïro onderzocht een geleerde uit Basra oude ideeën over licht met zorgvuldige experimenten. Leerlingen ontdekken hoe Ibn al-Haytham ons begrip van zien veranderde en waarom het testen van ideeën zo belangrijk werd.

Duur
45 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1000 n.Chr. tot 1011 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 208Fatimidisch kalifaat, 1011 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Ibn al-Haytham hangt aan de lijn. De klas beslist.

One evening in 1011, after a day of experiments
Cairo, Egypt

“You must decide whether to accept what famous scholars like Ptolemy and Aristotle have written about light and vision, or to challenge their ideas by conducting your own experiments. Many people respect these authorities, but you notice some things do not match what you observe. Testing their claims could upset powerful people, but it might lead to new discoveries.”

Should I trust the old books, or should I test their ideas through experiments? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Fatimidisch kalifaatIbn al-Haytham en de wetenschap van het licht

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

In het Fatimidische Caïro onderzocht een geleerde uit Basra oude ideeën over licht met zorgvuldige experimenten. Leerlingen ontdekken hoe Ibn al-Haytham ons begrip van zien veranderde en waarom het testen van ideeën zo belangrijk werd.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • In eigen woorden uitleggen hoe Ibn al-Haytham dacht dat zien werkt.
  • Basra en het Fatimidische Caïro opzoeken en beschrijven hoe een geleerde tussen deze steden reisde.
  • Uitleggen waarom experimenten, en niet alleen oude boeken, belangrijk werden in de wetenschap.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1000 n.Chr. a

1000 n.Chr.

Geboren in Basra

Open de kaart in het jaar 1000 en zoom in op Basra, waar de rivieren van Irak uitmonden in de Perzische Golf. Ibn al-Haytham werd hier rond 965 geboren. Welke staat regeert Basra in dit jaar?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1011 n.Chr. b

1011 n.Chr.

Fatimidisch Caïro

Ga naar het jaar 1011 en zoom in op Caïro met de Cities-laag aan. Ibn al-Haytham kwam hierheen in de tijd van kalief al-Hakim. Welke staat regeert Egypte?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1011 n.Chr. c

1011 n.Chr.

De Nijl op naar Aswan

Volg de Nijl zuidwaarts naar Aswan, waar rotsen de rivier in stroomversnellingen verdelen. Een bekend verhaal zegt dat Ibn al-Haytham hierheen ging met een plan om de overstromingen te beheersen. Waarom was dat rond 1010 onmogelijk?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Voor Ibn al-Haytham dachten veel geleerden dat het oog stralen uitzendt om te kunnen zien. Hoe zou je dat idee kunnen testen?
  2. Hij onderzocht licht dat door een klein gaatje een donkere kamer binnenkomt. Wat zie je dan op de muur, en waarom?
  3. Hij vond dat een geleerde zelfs de boeken van beroemde auteurs moest testen. Waarom is dat moeilijk, en waarom is het belangrijk?
  4. Zijn Boek van de Optica werd in het Latijn vertaald en eeuwenlang door Europese wetenschappers gelezen. Hoe reizen ideeën over grenzen heen?
  5. Een beroemd verhaal zegt dat hij zich gek voordeed om aan een onmogelijke opdracht van de kalief te ontsnappen. Wat zegt dat verhaal over werken voor een machtige heerser?
4

Spelronde

9 min

Rule History heeft geen heerser uit het Fatimidische Caïro. Speel daarom één ronde als Saladin, die het Fatimidische kalifaat ongeveer 150 jaar later beëindigde en vanuit Caïro over Egypte regeerde. Bespreek: waarom steunden de heersers van Caïro geleerden, bibliotheken en scholen?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.