Oude Steentijd · 40.000-15.000 jaar geleden

IJstijd grotkunst: Lascaux, Altamira en Sulawesi

Paarden, bizons, leeuwen en handafdrukken lichten op in grotten in Frankrijk, Spanje en Indonesië. Je zoekt de beroemde grotten op de kaart, ontdekt hoe kunstenaars in de IJstijd te werk gingen en bespreekt waarom mensen diep in het donker schilderden.

Duur
45 minuten
Leeftijd
10–13 jaar
Op de kaart
3 stappen, 15000 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 5Oude Steentijd, 15000 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

a young painter hangt aan de lijn. De klas beslist.

A cold evening, about 15,000 BC
The entrance of a cave in the Vézère valley, France

“You must decide if we should enter the cave tonight and make new paintings. It is cold and dark, and we must carry torches. Some say the paintings bring luck for hunting, others say they are only for beauty or memory. If you were me, would you go and paint?”

Should we risk the dangers of the cave to paint more animals on its walls? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Oude SteentijdIJstijd grotkunst: Lascaux, Altamira en Sulawesi

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Paarden, bizons, leeuwen en handafdrukken lichten op in grotten in Frankrijk, Spanje en Indonesië. Je zoekt de beroemde grotten op de kaart, ontdekt hoe kunstenaars in de IJstijd te werk gingen en bespreekt waarom mensen diep in het donker schilderden.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Lokaliseer Lascaux, Chauvet, Altamira en de Maros-grotten op Sulawesi.
  • Beschrijf hoe kunstenaars in de IJstijd verf en afbeeldingen maakten, ook handafdrukken.
  • Vergelijk minstens twee verklaringen waarom mensen grotkunst maakten.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 15000 v.Chr. a

15000 v.Chr.

Vallei van de beschilderde grotten

Open de kaart in 15.000 v.Chr. en zoom in op de Vézèrevallei in Zuidwest-Frankrijk, waar Lascaux ligt. Zet 'Ice Age Seas' aan: hoe ver lag de Atlantische kust toen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 15000 v.Chr. b

15000 v.Chr.

Leeuwen op de muur

Ga oostwaarts naar de Ardèchekloof bij de Rhône. In de grot van Chauvet schilderden mensen meer dan 30.000 jaar geleden leeuwen, neushoorns en mammoeten. Welke van deze dieren leven nu niet meer in Europa?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 15000 v.Chr. c

15000 v.Chr.

Kunst aan de andere kant

Reis naar het eiland Sulawesi. Sommige grotschilderingen hier zijn ongeveer 40.000 jaar oud of zelfs ouder. Met 'Ice Age Seas' aan: was het eiland verbonden met Sundaland, zelfs toen de zee het laagst stond?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Waarom denk je dat mensen dieren schilderden diep in donkere grotten, ver van het daglicht?
  2. Deskundigen geloofden eerst niet dat Altamira echt was. Waarom zouden wetenschappers rond 1880 dat niet hebben willen geloven?
  3. Lascaux werd in 1963 gesloten voor bezoekers omdat die de schilderingen beschadigden. Was dat de juiste beslissing?
  4. Grotkunst komt ongeveer tegelijk voor in Europa en Indonesië. Wat zou dat kunnen zeggen over vroege mensen?
  5. Wat kan een schildering een historicus vertellen wat een stenen werktuig niet kan?
4

Spelronde

9 min

Er leefde geen Rule History-heerser in de IJstijd. Speel één ronde als Ramses II, die tempelmuren liet beschilderen met afbeeldingen van zijn daden, en vergelijk: waarom liet hij afbeeldingen maken, en waarom zouden kunstenaars in de IJstijd dat hebben gedaan?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.