Middensteentijd · Ongeveer 10.000-6000 v.Chr.

Doggerland: het land onder de Noordzee

Jagers konden ooit te voet van Groot-Brittannië naar Denemarken lopen. In deze les zet je de laag 'Ice Age Seas' aan en zie je hoe de Noordzee Doggerland overspoelt. Samen onderzoeken we wat het stijgende water betekende voor de mensen die daar woonden.

Duur
45 minuten
Leeftijd
10–13 jaar
Op de kaart
3 stappen, 10000 v.Chr. tot 9000 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 6Middensteentijd, 8000 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

MiddensteentijdDoggerland: het land onder de Noordzee

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Jagers konden ooit te voet van Groot-Brittannië naar Denemarken lopen. In deze les zet je de laag 'Ice Age Seas' aan en zie je hoe de Noordzee Doggerland overspoelt. Samen onderzoeken we wat het stijgende water betekende voor de mensen die daar woonden.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Wijs Doggerland aan en leg uit waarom het na de IJstijd verdween.
  • Beschrijf hoe jagers-verzamelaars leefden in en rond Doggerland, met Star Carr als voorbeeld.
  • Leg uit hoe Groot-Brittannië een eiland werd en wat dat veranderde.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 10000 v.Chr. a

10000 v.Chr.

Een verdronken land

Open de kaart op 10.000 v.Chr. en zet 'Ice Age Seas' aan. Zoek Doggerland in de Noordzee. Kon je toen van Groot-Brittannië naar Denemarken lopen? Wat ligt er nu onder het water?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 8000 v.Chr. b

8000 v.Chr.

Zie de zee stijgen

Laat 'Ice Age Seas' aan staan en schuif de tijdsbalk langzaam van 10.000 v.Chr. naar 5000 v.Chr. Kijk hoe de kustlijn verandert. Rond welk jaar wordt Groot-Brittannië een eiland?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 9000 v.Chr. c

9000 v.Chr.

Star Carr

Zoom in op de Vale of Pickering in Yorkshire. Bij Star Carr woonden jagers ongeveer 11.000 jaar geleden aan een meer en maakten ze hoofdtooien van hertengewei. Hoe ver was het vanaf hier naar de vlaktes van Doggerland?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Mensen leefden duizenden jaren op Doggerland. Waarom is het zo moeilijk voor archeologen om het te onderzoeken?
  2. De zee steeg niet in één nacht, maar over vele generaties. Zouden de mensen dat gemerkt hebben? Hoe dan?
  3. Hoe denk je dat het leven in Groot-Brittannië veranderde toen het een eiland werd?
  4. Vissersboten halen soms botten en werktuigen omhoog van de bodem van de Noordzee. Wat zegt dat ons?
  5. De zeespiegel stijgt vandaag opnieuw. Wat kunnen we van Doggerland leren over omgaan met een veranderende kust?
4

Spelronde

9 min

Er leefde geen Rule History-heerser in de Steentijd. Speel één ronde als Hatsjepsoet, de vroegste, en let op hoeveel van haar keuzes afhangen van de rivier en de zee. Bespreek daarna: welke keuzes dwong de stijgende zee de mensen van Doggerland te maken?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.