a
Rijk en pausdom
Open de kaart in 1077. Zoek het Heilig Roomse Rijk en de Kerkelijke Staat. Hoeveel van Italië hoort bij het rijk?
Open dit beeld op de kaartHeilig Roomse Rijk · 1075-1122
Paus tegen keizer: de weg naar Canossa
In januari 1077 wacht de koning van Duitsland drie dagen in de sneeuw voor een kasteel in Italië, smekend om vergeving van de paus. Leerlingen onderzoeken het conflict over wie bisschoppen mocht benoemen, en waarom deze strijd heel middeleeuws Europa op zijn grondvesten deed schudden.
- Duur
- 50 minuten
- Leeftijd
- 13–16
- Op de kaart
- 3 stappen, 1077 n.Chr. tot 1122 n.Chr.
- Live les
- 7 rondes, 3 op de kaart
- Huiswerk
- Dezelfde rondes, een week lang
- Werkblad
- Twee A4’s, bij Classroom
- Dia’s
- 22 dia’s, bij Classroom
- Je hebt nodig
- Een beamer; telefoons voor live
Een telefoontje uit het verleden · nieuw
Henry IV hangt aan de lijn. De klas beslist.
The morning of 25 January 1077
Outside the gates of Canossa Castle, Italy
“You must decide whether to remain outside Canossa, showing humility and hoping the pope will lift my excommunication, or to leave and seek support from my remaining allies or even use force. If I am not forgiven, I risk losing my crown to rebellious princes. If I submit, I may look weak but could keep my throne.”
Should I continue waiting and pleading for forgiveness, or should I try a different path to regain my power? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.
Log in om het telefoontje op te nemen
Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken
Live les · nieuw in Classroom
Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.
Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.
€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.
- 7 rondes
- 3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
- Ongeveer 15 minuten
- Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
- Een rapport
- Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.
Of als huiswerk · nieuw
Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.
Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.
Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.
Heilig Roomse RijkPaus tegen keizer: de weg naar Canossa
Dia’s · nieuw
De hele les als presentatie.
22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.
Voorbeeld: de eerste 4 slides
€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.
Introductie
5 minLees voor
In januari 1077 wacht de koning van Duitsland drie dagen in de sneeuw voor een kasteel in Italië, smekend om vergeving van de paus. Leerlingen onderzoeken het conflict over wie bisschoppen mocht benoemen, en waarom deze strijd heel middeleeuws Europa op zijn grondvesten deed schudden.
Aan het eind van de les kunnen leerlingen
- Leg uit wat 'investituur' betekent en waarom zowel paus als keizer daarover de macht wilden hebben.
- Beschrijf wat er in 1077 bij Canossa gebeurde en beoordeel wie daar eigenlijk als winnaar uitkwam.
- Leg uit wat het compromis van het Concordaat van Worms in 1122 inhield.
Ontdek de kaart
15 minProjecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.
a
b
Over de Alpen in de winter
Zoom in op de Alpen tussen de Duitse gebieden en Noord-Italië. In de winter van 1076-1077 trok Hendrik daar met zijn vrouw en jonge zoon overheen. Waarom was dat zo'n wanhopige tocht?
Open dit beeld op de kaart
c
Worms aan de Rijn
Zoek Worms aan de Rijn, waar in 1122 het compromis werd gesloten. Zoek daarna Rome. Waarom zou het helpen om het conflict op keizerlijk grondgebied te regelen, met afgevaardigden van de paus erbij?
Open dit beeld op de kaartKlassengesprek
15 minKies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.
- Bisschoppen in het rijk bestuurden land en voerden legers aan, naast hun kerkelijke taken. Waarom wilde de keizer hen zelf benoemen?
- Gregor VII wilde dat de Kerk vrij was van invloed van koningen. Waarom was dat voor hem zo belangrijk?
- Toen Gregor Hendrik excommuniceerde, keerden veel Duitse vorsten zich tegen hun koning. Waarom was excommunicatie zo'n krachtig wapen?
- Bij Canossa werd Hendrik vernederd, maar de paus moest hem toch vergeven. Wie was die dag eigenlijk de echte winnaar?
- In 1872 zei de Duitse kanselier Bismarck: 'Wij gaan niet naar Canossa.' Wat bedoelde hij daarmee, denk je?
Spelronde
10 minSpeel Rule History als Karel de Grote, die door een paus werd gekroond maar ook zelf bisschoppen aanstelde. Vergelijk daarna: had Karel de Grote net zo vernederd kunnen worden als Hendrik IV bij Canossa? Wat was er veranderd tussen 800 en 1077?
Open Rule HistoryWerkblad
5 minDit werkblad hoort bij Classroom
Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.