a
De wereld van de Maya
Open Stories (links bovenin) en speel Empires of the Americas. Pauzeer bij de eerste stap, de Maya in 800. Waarom noemt de kaart ze stadsstaten en geen rijk?
Open dit beeld op de kaartKlassieke Maya · 250-900
Tikal en Calakmul: rivaliserende Maya-stadsstaten
De Klassieke Maya vormden nooit één rijk. Tientallen stadsstaten, elk met hun eigen heilige koning, wedijverden, sloten bondgenootschappen en voerden oorlog. In deze les volg je de grote rivaliteit tussen Tikal en Calakmul en onderzoek je waarom de zuidelijke steden na 800 werden verlaten.
- Duur
- 50 minuten
- Leeftijd
- 11–14 jaar
- Op de kaart
- 3 stappen, 800 n.Chr. tot 1000 n.Chr.
- Live les
- 7 rondes, 3 op de kaart
- Huiswerk
- Dezelfde rondes, een week lang
- Werkblad
- Twee A4’s, bij Classroom
- Dia’s
- 22 dia’s, bij Classroom
- Je hebt nodig
- Een beamer; telefoons voor live
a
De wereld van de Maya800 n.Chr.
b
Twee grootmachten695 n.Chr.
c
Macht verschuift naar het noorden1000 n.Chr.
Een telefoontje uit het verleden · nieuw
Jasaw Chan K'awiil I hangt aan de lijn. De klas beslist.
The night before the battle with Calakmul
Tikal, deep in the Maya lowlands
“You must decide whether to lead your army out to meet Calakmul in open battle, risking defeat but possibly ending their threat, or stay within Tikal's defenses and wait. A victory could restore Tikal's power, but defeat could be disastrous for your people and allies.”
Should I attack Calakmul's forces or remain behind Tikal's walls and defend the city? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.
Log in om het telefoontje op te nemen
Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken
Live les · nieuw in Classroom
Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.
Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.
€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.
- 7 rondes
- 3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
- Ongeveer 15 minuten
- Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
- Een rapport
- Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.
Of als huiswerk · nieuw
Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.
Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.
Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.
Klassieke MayaTikal en Calakmul: rivaliserende Maya-stadsstaten
Dia’s · nieuw
De hele les als presentatie.
22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.
Voorbeeld: de eerste 4 slides
€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.
Introductie
5 minLees voor
De Klassieke Maya vormden nooit één rijk. Tientallen stadsstaten, elk met hun eigen heilige koning, wedijverden, sloten bondgenootschappen en voerden oorlog. In deze les volg je de grote rivaliteit tussen Tikal en Calakmul en onderzoek je waarom de zuidelijke steden na 800 werden verlaten.
Aan het eind van de les kunnen leerlingen
- Uitleggen wat een stadsstaat is en waarom de Klassieke Maya geen één rijk vormden.
- Tikal, Calakmul en Palenque op de kaart aanwijzen.
- Minstens twee verklaringen van historici beschrijven voor het verval van de zuidelijke Maya-steden.
Ontdek de kaart
15 minProjecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.
a
b
Twee grootmachten
Open de kaart in 695 en zoom in op het gebied tussen Tikal en Calakmul. Ze liggen slechts ongeveer 100 km uit elkaar. In 695 versloeg de koning van Tikal Calakmul. Waarom zouden twee buren zulke felle rivalen worden?
Open dit beeld op de kaart
c
Macht verschuift naar het noorden
Spring naar het jaar 1000 en zoom noordwaarts naar het schiereiland Yucatán. Na ongeveer 900 waren de meeste zuidelijke steden verlaten, terwijl noordelijke steden zoals Chichén Itzá groeiden. Zoek Chichén Itzá: hoe ver ligt het van Tikal?
Open dit beeld op de kaartKlassengesprek
15 minKies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.
- Maya-koningen werden k'uhul ajaw, 'heilige heer', genoemd. Waarom zou een koning zichzelf heilig noemen?
- Tikal en Calakmul bouwden elk een netwerk van bondgenoten op. Hoe lijkt dat op allianties in andere tijden en plaatsen?
- Maya-steden hadden geen metalen gereedschap en geen lastdieren, maar bouwden toch piramides van meer dan 60 meter hoog. Hoe was dat mogelijk?
- Historici wijzen op droogte, oorlog en uitgeputte landbouwgrond als oorzaken voor het verval na 800. Welke verklaring vind jij het meest overtuigend, en waarom?
- Miljoenen Maya’s leven vandaag in Mexico en Midden-Amerika. Waarom is 'de Maya zijn verdwenen' geen juiste manier om dit verhaal te vertellen?
Spelronde
10 minSpeel één ronde Rule History als Wu Zetian, die over China regeerde in dezelfde jaren dat de koning van Tikal Calakmul versloeg. Vergelijk daarna: Wu Zetian regeerde over één groot rijk, terwijl een Maya-koning slechts één stad en haar bondgenoten bestuurde. Welke vorm van macht is makkelijker te behouden?
Open Rule HistoryWerkblad
5 minDit werkblad hoort bij Classroom
Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.