Oude Steentijd · 300.000-15.000 jaar geleden

Uit Afrika: hoe de mens zich over de wereld verspreidde

Onze soort ontstond in Afrika. In deze les volgen leerlingen kleine groepen jagers-verzamelaars langs kusten en over zeeën naar alle bewoonde continenten. Met de laag Ice Age Seas zien ze hoe de wereld eruitzag waar deze mensen doorheen trokken.

Geef live les Nieuw Open op de kaart Voorbeeld van dia’s
Duur
50 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 20000 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
De ChronoAtlas-kaart in 20000 v.Chr., met de plekken uit deze les a Waar het begon20000 v.Chr. b De zuidelijke poort20000 v.Chr. c Over zee naar Sahul20000 v.Chr.
Kaartplaat 3Oude Steentijd, 20000 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Oude SteentijdUit Afrika: hoe de mens zich over de wereld verspreidde

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Onze soort ontstond in Afrika. In deze les volgen leerlingen kleine groepen jagers-verzamelaars langs kusten en over zeeën naar alle bewoonde continenten. Met de laag Ice Age Seas zien ze hoe de wereld eruitzag waar deze mensen doorheen trokken.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Uitleggen dat de moderne mens voor het eerst in Afrika ontstond en één vondst noemen die dat aantoont.
  • Op de kaart de belangrijkste routes aanwijzen die mensen namen naar Azië, Australië, Europa en Amerika.
  • Beschrijven hoe lagere zeespiegels in de IJstijd de kustlijnen veranderden en landbruggen mogelijk maakten.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 20000 v.Chr. a

20000 v.Chr.

Waar het begon

Open de kaart in 20.000 v.Chr., het vroegste jaar dat je kunt kiezen. Kijk naar Afrika: onze soort leefde hier al ruim 200.000 jaar voordat sommige groepen vertrokken. Zoek de twee uitwegen naar Azië: via de Sinaï en via de smalle monding van de Rode Zee.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 20000 v.Chr. b

20000 v.Chr.

De zuidelijke poort

Zet Ice Age Seas aan in het Data layers panel. Zoom in op de zeestraat tussen Afrika en Arabië (Bab-el-Mandeb). Met de zee veel lager dan nu: is er een droge doorgang, of moet er toch nog een stuk water worden overgestoken?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 20000 v.Chr. c

20000 v.Chr.

Over zee naar Sahul

Laat Ice Age Seas aan staan en ga naar Zuidoost-Azië. Zoek de labels Sundaland en Sahul. Was er een droge route van Azië naar Australië, of moesten de eerste Australiërs de zee oversteken met boten?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. De oudste bekende fossielen van onze soort, ongeveer 300.000 jaar oud, zijn gevonden bij Jebel Irhoud in Marokko. Waarom zijn vondsten als deze zo belangrijk?
  2. Waarom zou een groep jagers-verzamelaars vertrekken uit een gebied waar hun families al generaties lang leefden?
  3. Mensen bereikten Australië minstens 50.000 jaar geleden, terwijl de zee nooit helemaal droog stond. Welke vaardigheden waren nodig voor die reis?
  4. Mensen in Afrika hebben vandaag de dag meer genetische variatie dan mensen op andere continenten. Wat zegt dat over waar de mens is ontstaan?
  5. Nieuwe vondsten veranderen steeds de datering van dit verhaal. Is dat een zwakte of juist een kracht van de wetenschap? Leg uit.
4

Spelronde

10 min

Rule History heeft geen heersers uit de Steentijd: de vroegste heerser, Hatsjepsoet, leefde ongeveer 3.500 jaar geleden. Speel één ronde als Hatsjepsoet en bespreek daarna: de eerste reizigers uit deze les hadden geen koningen en geen geschreven wetten. Hoe denk je dat een kleine groep samen besloot waar ze heen zouden gaan?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.