Hellenistische wereld · 305-133 v.Chr.

Pergamon en Rhodos: kleine staten, grote ideeën

Tussen de grote rijken werden een stad op een heuvel en een eiland rijk en beroemd. Leerlingen bezoeken Pergamon, met zijn bibliotheek, altaar en perkament, en Rhodos, waar de Kolossus slechts 54 jaar bij de haven stond. Ze onderzoeken hoe kleine staten konden overleven tussen de grootmachten.

Duur
45 minuten
Leeftijd
11–14
Op de kaart
3 stappen, 280 v.Chr. tot 133 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 95Hellenistische wereld, 200 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Attalus III hangt aan de lijn. De klas beslist.

The spring of 133 BC, after writing his will
Pergamon, on the acropolis

“You must decide whether to leave your kingdom to the Romans in your will or try to keep Pergamon independent. You have no direct heir, and powerful neighbors threaten your land. Rome is now the strongest power in the region, but some nobles and citizens may not want Roman rule.”

Should I leave Pergamon to Rome in my will, or try to keep it independent? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Hellenistische wereldPergamon en Rhodos: kleine staten, grote ideeën

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

De Senaat · 133 BC

Debatteer erover in de Senaat: “Land for the poor”

That public land held beyond the legal limit be taken back and shared among landless Roman citizens (the Sempronian land law).

De klas spreekt als Tiberius Sempronius Gracchus tegen Publius Cornelius Scipio en Quintus Caecilius Metellus, die hardop antwoorden in hun eigen woorden en aan het eind stemmen. Twee beurten zijn gratis; met Pro of Classroom mag de hele klas. De Senaat spreekt Engels.

Open het voorstel

Echt voorstel uit 133 BC. Zet de Senaat op het bord, laat de klas debatteren en vergelijk daarna met wat er echt gebeurde.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Tussen de grote rijken werden een stad op een heuvel en een eiland rijk en beroemd. Leerlingen bezoeken Pergamon, met zijn bibliotheek, altaar en perkament, en Rhodos, waar de Kolossus slechts 54 jaar bij de haven stond. Ze onderzoeken hoe kleine staten konden overleven tussen de grootmachten.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Wijs Pergamon en Rhodos aan op de kaart en noem van elk één beroemd kenmerk.
  • Leg uit hoe de Attaliden van Pergamon met kunst, een bibliotheek en een bondgenootschap met Rome hun onafhankelijkheid behielden.
  • Vertel waarom Rhodos belangrijk was voor de handel en wat de Kolossus was.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 280 v.Chr. a

280 v.Chr.

Een schatburcht

Open de kaart in 280 v.Chr. aan de westkust van Anatolië en zoek Pergamon, landinwaarts vanaf de Egeïsche Zee. Een penningmeester genaamd Philetairos bewaarde hier 9.000 talenten zilver van een overleden koning en gebruikte dit om zelfstandig te worden. Zoom in: de stad ligt op een steile heuvel. Waarom heeft een schat een heuvel nodig?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 200 v.Chr. b

200 v.Chr.

Een eigen koninkrijk

Spring naar 200 v.Chr. Pergamon verschijnt nu op de kaart als koninkrijk. Koning Attalos I had de Galaten verslagen en werd koning; Eumenes II liet het Grote Altaar bouwen en een bibliotheek die alleen die van Alexandrië moest laten voorgaan. Zoek het eiland Rhodos ten zuiden ervan, de handelspartner en bondgenoot.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 133 v.Chr. c

133 v.Chr.

Nagelaten aan Rome

Ga naar 133 v.Chr. In dat jaar stierf koning Attalos III en liet zijn koninkrijk na aan Rome; de kaart toont het nu binnen de Romeinse Republiek. Zoom uit om te zien hoeveel van de Egeïsche wereld Rome inmiddels beheerste. Waarom zou een koning zijn land weggeven?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. De Attaliden lieten beelden maken van stervende Galliërs om hun overwinning op de Galaten te vieren. Waarom zou je je vijand dapper en tragisch afbeelden in plaats van zwak?
  2. Volgens het verhaal stopte Egypte met het leveren van papyrus aan Pergamon, waarna men daar het schrijven op dierenhuid, perkament, verbeterde. Of dat nu waar is of niet, waarom zou een bibliotheek een eigen schrijfmateriaal willen?
  3. Rhodos hield een vloot om piraten te bestrijden en stelde zeewetten op die de Romeinen later overnamen. Waarom zouden handelaren overal willen dat één eiland de zee bewaakt?
  4. De Kolossus stortte in bij een aardbeving in 226 v.Chr. en de Rhodiërs lieten hem liggen, omdat een orakel zei dat ze hem niet moesten herbouwen. Wat doet een ruïne voor een stad wat een beeld niet kan?
  5. Attalos III liet Pergamon na aan Rome; Rhodos verloor zijn handel toen Rome Delos tot vrijhaven maakte. Kan een kleine staat ooit echt onafhankelijk zijn naast een grootmacht?
4

Spelronde

9 min

Speel één ronde Rule History als Hannibal Barca, die in zijn laatste jaren onderdak vond bij oosterse koningen en hen waarschuwde voor Rome. Bespreek: Pergamon koos voor vriendschap met Rome, Hannibal voor oorlog. Welke keuze hielp een kleine staat het meest?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.