Tolteken · ca. 900-1150

Tula en Chichén Itzá: het raadsel van de Tolteken

Twee steden, meer dan 1.000 km van elkaar verwijderd: Tula in Centraal-Mexico en Chichén Itzá in het noorden van het Mayagebied. Beide hebben krijgerszuilen en slangenmotieven. Leerlingen onderzoeken beide steden en wegen het bewijs: was er sprake van verovering, handel of gedeelde ideeën?

Duur
45 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1000 n.Chr. tot 1500 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 213Tolteken, 1000 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

K'ak'upakal hangt aan de lijn. De klas beslist.

About the year 1000, as Chichen Itza rises to power
Chichen Itza, northern Yucatán

“You must decide whether to encourage Toltec visitors and adopt some of their styles and customs, or keep Chichen Itza's traditions pure. Welcoming Toltecs might bring new skills and alliances, but could also threaten Maya ways. Keeping separate might preserve our culture, but we could miss new opportunities.”

Should we welcome Toltec influence in Chichen Itza, or keep our distance? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

ToltekenTula en Chichén Itzá: het raadsel van de Tolteken

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Twee steden, meer dan 1.000 km van elkaar verwijderd: Tula in Centraal-Mexico en Chichén Itzá in het noorden van het Mayagebied. Beide hebben krijgerszuilen en slangenmotieven. Leerlingen onderzoeken beide steden en wegen het bewijs: was er sprake van verovering, handel of gedeelde ideeën?

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Vind Tula en Chichén Itzá op de kaart en beschrijf één gebouw in elke stad.
  • Leg uit waarom de latere Azteken de Tolteken bewonderden en zich als hun afstammelingen zagen.
  • Weeg twee verklaringen voor de overeenkomsten tussen Tula en Chichén Itzá tegen elkaar af.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1000 n.Chr. a

1000 n.Chr.

Tula en de Tolteken

Open de kaart in het jaar 1000 en zoek het Tolteekse rijk ten noorden van de Vallei van Mexico. Zoom in op Tula, de hoofdstad. De stenen krijgerszuilen zijn ongeveer 4,5 meter hoog. Wie zouden ze kunnen voorstellen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1000 n.Chr. b

1000 n.Chr.

Chichén Itzá

Vlieg oostwaarts naar Chichén Itzá op het schiereiland Yucatán, meer dan 1.000 km van Tula. Ook hier vind je krijgerszuilen en liggende chacmool-beelden, net als in Tula. Hoe kunnen ideeën zo’n grote afstand afleggen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1500 n.Chr. c

1500 n.Chr.

Herinnerd door de Azteken

Spring naar het jaar 1500 en zoek het Azteekse rijk. Tula ligt nu binnen hun grenzen. De Azteken groeven in de ruïnes van de Tolteken en noemden hen hun voorouders. Waarom zou een nieuw rijk beroemde voorouders willen hebben?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Veel van wat we 'weten' over de Tolteken komt uit Azteekse verhalen die pas na de Spaanse verovering zijn opgeschreven. Waarom moeten we die bronnen kritisch lezen?
  2. De krijgerszuilen van Tula dragen werpsperen en schilden. Wat zegt dat over de Tolteekse samenleving?
  3. El Castillo in Chichén Itzá heeft in totaal 365 treden. Waarom zouden de bouwers een tempel aan de kalender koppelen?
  4. Chichén Itzá heeft het grootste balspelveld van Meso-Amerika. Waarom was het balspel meer dan alleen een sport?
  5. Tula en Chichén Itzá lijken op elkaar. Welke verklaring vind jij het meest overtuigend: verovering, handel of gedeelde ideeën?
4

Spelronde

9 min

Speel één ronde Rule History als Saladin, die rond de tijd dat Tula ten onder ging over Egypte en Syrië heerste. Bespreek daarna: de daden van Saladin zijn opgeschreven door tijdgenoten. Tolteekse heersers kennen we vooral uit verhalen die eeuwen later zijn verteld. Wat betekent dat voor wat we kunnen vertrouwen?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.