Late Bronstijd · Ongeveer 1200-1150 v.Chr.

De instorting van de Bronstijd

Binnen ongeveer vijftig jaar verdwenen het Hittitische rijk, de Myceense paleizen en grote havens zoals Ugarit. Leerlingen onderzoeken droogte, plunderaars, aardbevingen en instortende handel, en ontdekken hoe een verbonden wereld toch uit elkaar kon vallen.

Duur
50 minuten
Leeftijd
13–16
Op de kaart
3 stappen, 1250 v.Chr. tot 1177 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 36Late Bronstijd, 1200 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Ramesses III hangt aan de lijn. De klas beslist.

Shortly after his battle with the Sea Peoples
Thebes, Egypt

“You must decide whether to use Egypt’s resources to strengthen our own defenses and rebuild after the attack, or to send aid, such as grain or soldiers, to neighboring lands like Canaan and the Hittite territories, who are suffering from famine and invasions. Each choice carries risks. Helping others may weaken Egypt, but ignoring them could leave us isolated.”

Should I keep Egypt’s strength for our own people, or try to support our neighbors as well? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Late BronstijdDe instorting van de Bronstijd

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Binnen ongeveer vijftig jaar verdwenen het Hittitische rijk, de Myceense paleizen en grote havens zoals Ugarit. Leerlingen onderzoeken droogte, plunderaars, aardbevingen en instortende handel, en ontdekken hoe een verbonden wereld toch uit elkaar kon vallen.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Noem de koninkrijken en steden die rond 1200-1150 v.Chr. verdwenen of sterk kleiner werden.
  • Leg minstens drie mogelijke oorzaken van de instorting uit en hoe deze met elkaar samenhingen.
  • Gebruik Egyptische bronnen om te bespreken wie de "Zeevolken" waren.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1250 v.Chr. a

1250 v.Chr.

Een verbonden wereld

Open de kaart in 1250 v.Chr. Zoek Myceens Griekenland, het Hittitische rijk, Egypte en de havens van de Levant. Zet Trade Routes aan. Hoe waren deze koninkrijken van elkaar afhankelijk?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1150 v.Chr. b

1150 v.Chr.

Droogte

Sleep de tijdlijn naar 1150 v.Chr. en zet Weather of History aan. Lees over de droogte. Welke koninkrijken worden genoemd als getroffen? Wat zou er nog meer tegelijk misgegaan kunnen zijn?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1177 v.Chr. c

1177 v.Chr.

Egypte houdt stand

Ga naar Thebe. Op zijn tempel in Medinet Habu liet Ramses III zijn strijd tegen de Zeevolken afbeelden, rond 1177 v.Chr. Waarom denk je dat Egypte overleefde terwijl anderen ten onder gingen?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Binnen ongeveer 50 jaar vielen koninkrijken die eeuwenlang hadden bestaan. Waarom kunnen veel problemen tegelijk erger zijn dan één groot probleem?
  2. Egyptische reliëfs geven de schuld aan de "Zeevolken". Waren zij indringers, vluchtelingen of allebei?
  3. Koninkrijken handelden over grote afstanden in koper, tin en graan. Hoe kan een instortend handelsnetwerk een rijk ten val brengen?
  4. Na de val van de paleizen verdween het schrift in Griekenland ongeveer 400 jaar. Wat gaat er verloren als een samenleving niet meer kan schrijven?
  5. Sommige historici vergelijken de instorting met risico's in onze eigen verbonden wereld. Vind jij die vergelijking terecht?
4

Spelronde

10 min

Speel één ronde Rule History als Ramses II. Zijn zoon Merenptah en later Ramses III kregen te maken met de crisis na zijn regering. Bespreek: welke keuzes van Ramses II, zoals vrede met de Hittieten, zouden Egypte geholpen kunnen hebben te overleven?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.