Romeinse Rijk · 235-284 na Chr.

De crisis van de derde eeuw

In ongeveer 50 jaar had Rome meer dan 20 keizers, werd een keizer gevangen door de Perzen en viel het rijk uiteen in drie delen. Leerlingen onderzoeken wat er misging, van burgeroorlog en invallen tot pest en waardeloze munten, en hoe het rijk toch wist te overleven.

Duur
50 minuten
Leeftijd
13–16 jaar
Op de kaart
3 stappen, 250 n.Chr. tot 271 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 138Romeinse Rijk, 250 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Aurelian hangt aan de lijn. De klas beslist.

Late autumn, 271
Rome

“You must decide whether to put your main efforts into building strong defenses for Rome, including a new city wall, or to lead your armies to try to win back the provinces that have broken away. There are risks either way: if you leave Rome unguarded, it could fall, but if you stay, the lost provinces might never return.”

Should I prioritize defending the city of Rome, or should I campaign to reunite the empire? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Romeinse RijkDe crisis van de derde eeuw

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

De Senaat · AD 249

Debatteer erover in de Senaat: “Let Philip lay down the purple”

That the Senate accept the emperor Philip's offer to lay down the empire, unless it will give him real help against the revolts on the Danube and in Syria.

De klas spreekt als Marcus Julius Philippus tegen Gaius Messius Quintus en Fulvius Aemilianus, die hardop antwoorden in hun eigen woorden en aan het eind stemmen. Twee beurten zijn gratis; met Pro of Classroom mag de hele klas. De Senaat spreekt Engels.

Open het voorstel

Echt voorstel uit AD 249. Zet de Senaat op het bord, laat de klas debatteren en vergelijk daarna met wat er echt gebeurde.

1

Introductie

5 min

Lees voor

In ongeveer 50 jaar had Rome meer dan 20 keizers, werd een keizer gevangen door de Perzen en viel het rijk uiteen in drie delen. Leerlingen onderzoeken wat er misging, van burgeroorlog en invallen tot pest en waardeloze munten, en hoe het rijk toch wist te overleven.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Beschrijf de belangrijkste problemen van het rijk tussen 235 en 284: burgeroorlog, invallen, pest en inflatie.
  • Leg uit hoe het Gallische Rijk en Palmyra zich afscheidden en hoe Aurelianus het rijk weer verenigde.
  • Beoordeel welk probleem het grootste gevaar vormde voor het rijk.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 250 n.Chr. a

250 n.Chr.

Veel problemen tegelijk

Open de kaart in 250 na Chr. en bekijk de lange grens van de Rijn tot de Eufraat. Zet Historische Gebeurtenissen aan en zoek de marker voor Natuurrampen bij de Pest van Cyprianus. Waar zouden vijanden kunnen binnendringen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 260 n.Chr. b

260 n.Chr.

Een gevangen keizer

Ga naar de Eufraat en Noord-Mesopotamië. In de buurt van Edessa werd in 260 keizer Valerianus gevangen door de Perzische koning Shapur I. De dynastie van de Sassaniden had in 224 de Parthen vervangen. Hoe zou zulk nieuws de Romeinen beïnvloeden?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 271 n.Chr. c

271 n.Chr.

Muren voor Rome

Zoom in op Rome. Vanaf 271 liet keizer Aurelianus een nieuwe muur van ongeveer 19 km om de stad bouwen. Rome had al eeuwen geen nieuwe muur nodig gehad. Wat zegt dat over deze tijd?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. De meeste keizers in deze periode waren generaals die door hun eigen soldaten tot keizer werden uitgeroepen, en de meesten werden vermoord. Waarom bleven soldaten steeds nieuwe keizers maken en doden?
  2. Het zilvergehalte van Romeinse munten daalde tot ze vooral uit brons met een dun laagje zilver bestonden. Wat gebeurt er met prijzen als geld zijn waarde verliest?
  3. De Pest van Cyprianus heerste van ongeveer 249 tot 262. Hoe kan een epidemie een staat verzwakken?
  4. Het Gallische Rijk in het westen en Palmyra in het oosten scheidden zich af, maar verdedigden ook de grenzen. Waren het rebellen of redders?
  5. Aurelianus werd "Hersteller van de Wereld" genoemd. Wat herstelde hij, en wat moest hij opgeven?
4

Spelronde

10 min

Speel de Marcus Aurelius-ronde in Rule History. Zijn dood in 180 wordt vaak gezien als het einde van de Pax Romana. Bespreek: welke problemen uit zijn regering, zoals de pest en oorlog aan de Donau, kwamen in de derde eeuw veel erger terug?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.