Romeinse Rijk · 9-260 na Chr.

De legioenen en de limes: de grenzen van Rome bewaken

Van de Rijn tot aan de Syrische woestijn bewaakten legioenen en hulptroepen de grenzen van het rijk. Leerlingen volgen de limes op de kaart en ontdekken wie deze soldaten waren en hoe ze leefden.

Duur
50 minuten
Leeftijd
11–14
Op de kaart
3 stappen, 200 n.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 137Romeinse Rijk, 200 n.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Gaius Julius Maximus hangt aan de lijn. De klas beslist.

Late autumn, AD 200
A fort on the limes between the Rhine and the Danube, near present-day Taunus, Germany

“You must decide how to respond to signs of possible trouble beyond the limes. Sending a patrol could give early warning or provoke a clash. Keeping the soldiers inside the fort keeps them safe, but risks being unprepared if there is an attack.”

Should I send a patrol beyond the frontier, or keep my men inside the fort and wait for more information? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Romeinse RijkDe legioenen en de limes: de grenzen van Rome bewaken

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

De Senaat · AD 197

Debatteer erover in de Senaat: “No godhood for Commodus”

That the Senate decline the emperor's demand to make Commodus a god, because the house itself cursed his memory four years ago and has not been shown to be wrong.

De klas spreekt als Lucius Cassius Dio tegen Lucius Septimius Severus en Publius Cornelius Anullinus, die hardop antwoorden in hun eigen woorden en aan het eind stemmen. Twee beurten zijn gratis; met Pro of Classroom mag de hele klas. De Senaat spreekt Engels.

Open het voorstel

Echt voorstel uit AD 197. Zet de Senaat op het bord, laat de klas debatteren en vergelijk daarna met wat er echt gebeurde.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Van de Rijn tot aan de Syrische woestijn bewaakten legioenen en hulptroepen de grenzen van het rijk. Leerlingen volgen de limes op de kaart en ontdekken wie deze soldaten waren en hoe ze leefden.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Beschrijf de limes: de forten, muren, wegen en rivieren langs de grenzen van het Romeinse rijk.
  • Leg uit wat het verschil is tussen legionairs en hulptroepen, en wat soldaten kregen voor hun diensttijd.
  • Wijs drie grensplaatsen aan: aan de Rijn, aan de Donau en in het oosten.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 200 n.Chr. a

200 n.Chr.

Rivieren als grenzen

Open de kaart in 200 na Chr. en zet 'Historical Maps' aan om een oude kaart van het Romeinse Rijk over de kaart te leggen. Volg de noordgrens vanaf de Noordzee langs de Rijn en de Donau tot aan de Zwarte Zee. Hoeveel van deze grens bestaat uit rivier?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 200 n.Chr. b

200 n.Chr.

Een lijn van forten

Zoom in op het gebied tussen de bovenloop van de Rijn en de Donau. Hier liep de grens niet langs een rivier, dus bouwden de Romeinen een rij forten, wachttorens en een wal van ongeveer 550 km lang. Waarom was deze open strook zo gevaarlijk?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 200 n.Chr. c

200 n.Chr.

De oostgrens

Schuif de kaart naar het oosten tot aan de Eufraat en de Syrische woestijn. Zet de Cities-laag aan en zoek Palmyra en Antiochië. Tegen welk groot rijk stonden de Romeinse soldaten hier tegenover?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Een legionair moest Romeins burger zijn, maar hulptroepen meestal niet. Waarom zou iemand zonder burgerrecht toch in het Romeinse leger gaan?
  2. Veel forten groeiden uit tot steden, zoals Mainz, Wenen en Boedapest. Waarom ontstaan er nederzettingen rond een legerkamp?
  3. Soldaten aan de grens kwamen uit alle delen van het rijk en stichtten vaak gezinnen met lokale vrouwen. Hoe verspreidde het leger de Romeinse cultuur?
  4. De limes had poorten waar handelaren overstaken. Was de grens bedoeld om mensen tegen te houden of om ze te controleren?
  5. Het betalen van honderdduizenden soldaten was de grootste uitgave van het rijk. Wat gebeurt er met een rijk als het zijn leger niet meer kan betalen?
4

Spelronde

10 min

Speel de Marcus Aurelius-ronde in Rule History. Hij bracht jaren door in legerkampen aan de Donau, in oorlog met de Marcomannen en andere volken. Bespreek: waarom vond een keizer het belangrijk om zelf bij zijn soldaten te zijn?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.