Hettitisch Rijk · Ongeveer 1650-1180 v.Chr.

De Hettieten van Hattusa

Vanuit hun vestinghoofdstad in centraal Anatolië trokken de Hettitische koningen op rooftocht naar Babylon, vochten ze tegen Egypte en schreven ze de oudste teksten in de taalfamilie waar ook het Nederlands bij hoort. In deze les verkennen leerlingen Hattusa, maken ze kennis met koningin Puduhepa en onderzoeken ze een oud verhaal over Hettitisch ijzer.

Duur
45 minuten
Leeftijd
12–15
Op de kaart
3 stappen, 1500 v.Chr. tot 1595 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 28Hettitisch Rijk, 1300 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Queen Puduhepa hangt aan de lijn. De klas beslist.

The eve of sealing the peace treaty with Egypt
The royal palace at Hattusa, central Anatolia

“You must decide whether to formally agree to peace with Egypt after years of fighting over Syria, or refuse and risk more war. The treaty could bring safety and new alliances, but some advisors warn that Egypt cannot be trusted. Others say peace will strengthen our kingdom.”

Should I seal the treaty with Egypt, or keep our armies ready for more war? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Hettitisch RijkDe Hettieten van Hattusa

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Vanuit hun vestinghoofdstad in centraal Anatolië trokken de Hettitische koningen op rooftocht naar Babylon, vochten ze tegen Egypte en schreven ze de oudste teksten in de taalfamilie waar ook het Nederlands bij hoort. In deze les verkennen leerlingen Hattusa, maken ze kennis met koningin Puduhepa en onderzoeken ze een oud verhaal over Hettitisch ijzer.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Hattusa en het kerngebied van de Hettieten opzoeken en de geografie ervan beschrijven.
  • Uitleggen hoe de Hettieten zijn herontdekt en hun taal is ontcijferd.
  • De relaties van de Hettieten met Babylon en Egypte beschrijven.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1500 v.Chr. a

1500 v.Chr.

Het Anatolisch plateau

Open de kaart in 1500 v.Chr. en zoek het gebied met het label Hittites in centraal Anatolië. Bekijk de bergen rondom het hoge plateau. Hoe zouden deze het koninkrijk kunnen beschermen?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1300 v.Chr. b

1300 v.Chr.

Hattusa

Zoom in op Hattusa, de hoofdstad van de Hettieten, bij het huidige dorp Boğazkale. De stadsmuren liepen kilometerslang over rotsachtige heuvels. Wat zou een aanvaller zien als hij naderde?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1595 v.Chr. c

1595 v.Chr.

De aanval op Babylon

Spring naar 1595 v.Chr. en zoom uit. Koning Mursili I trok vanuit Hattusa langs de Eufraat en plunderde Babylon. Volg zijn route: hoe ver moest zijn leger ongeveer marcheren?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Eeuwenlang kenden mensen de Hettieten alleen uit enkele vermeldingen in de Bijbel. Hoe bracht de archeologie hen weer tot leven?
  2. Hettitisch is de oudste geschreven taal van de familie waartoe ook Nederlands, Hindi en Perzisch behoren. Hoe kunnen zulke verschillende talen toch verwant zijn?
  3. Koningin Puduhepa schreef zelf brieven aan Ramses II. Wat zegt dat over haar macht?
  4. Er werd lang gezegd dat de Hettieten hun oorlogen wonnen met ijzeren wapens, maar de meeste wapens waren van brons. Waarom blijven zulke mythen bestaan?
  5. Waarom zou een machtig rijk als dat van de Hettieten binnen enkele decennia rond 1200 v.Chr. toch kunnen instorten?
4

Spelronde

9 min

Speel als Ramses II in Rule History en pauzeer bij zijn besluit over vrede met de Hettieten. Bespreek het vanuit het andere perspectief: wat leverde vrede met Egypte op voor koning Hattusili III en koningin Puduhepa?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.