Neolithicum · Ongeveer 9000-6000 v.Chr.

Jericho en Çatalhöyük: de eerste steden

Een stenen toren bij een bron in de Jordaanvallei en een stad van duizenden mensen zonder straten op de Anatolische vlakte. Leerlingen bezoeken twee van de oudste steden ter wereld en onderzoeken wat een stad tot een stad maakt.

Duur
45 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 8000 v.Chr. tot 7000 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 8Neolithicum, 8000 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

a Çatalhöyük house-builder hangt aan de lijn. De klas beslist.

Late spring, about 7000 BC
Çatalhöyük, central Anatolia

“You must decide whether to keep building houses wall-to-wall with entry by ladder through the roof, or to leave space for streets and doors at ground level. Each way has its own benefits and problems. Which would you choose for our growing town?”

Should we keep our old style of roof-entry houses, or start building with streets and doors on the ground? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

NeolithicumJericho en Çatalhöyük: de eerste steden

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Een stenen toren bij een bron in de Jordaanvallei en een stad van duizenden mensen zonder straten op de Anatolische vlakte. Leerlingen bezoeken twee van de oudste steden ter wereld en onderzoeken wat een stad tot een stad maakt.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Wijs Jericho en Çatalhöyük aan op de kaart en leg uit waarom mensen zich daar vestigden.
  • Beschrijf het dagelijks leven in Çatalhöyük aan de hand van sporen uit de huizen.
  • Leg het verschil uit tussen een dorp en een stad met voorbeelden van beide vindplaatsen.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 8000 v.Chr. a

8000 v.Chr.

Een oase bij de Jordaan

Open de kaart in 8000 v.Chr. en zoom in op de Jordaanvallei, net ten noorden van de Dode Zee. Jericho ontstond hier bij een krachtige bron, ongeveer 250 meter onder zeeniveau. Waarom zou een bron in een droge vallei mensen aantrekken?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 7000 v.Chr. b

7000 v.Chr.

De vlakte van Konya

Ga naar 7000 v.Chr. en reis naar de vlakte van Konya in centraal Anatolië, waar Çatalhöyük lag. Kijk naar het oosten, richting de vulkanen van Cappadocië: de bewoners haalden daar obsidiaan, een zwart vulkanisch glas.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 7000 v.Chr. c

7000 v.Chr.

Buren in de tijd

Zoom uit tot je beide steden ziet. Hoe ver liggen ze uit elkaar? Welke zeeën, bergen en woestijnen liggen ertussen?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Jericho bouwde rond 8000 v.Chr. een stenen muur en toren. Historici zijn het niet eens of deze dienden ter verdediging, tegen overstromingen of als prestige. Wat denk jij?
  2. In Çatalhöyük kwamen mensen hun huis binnen via het dak. Wat zouden de voordelen daarvan kunnen zijn?
  3. De huizen in Çatalhöyük waren ongeveer even groot en er is geen paleis gevonden. Wat zegt dat volgens jou over hoe mensen samenleefden?
  4. In beide steden begroeven mensen hun doden onder of vlakbij hun huis. Waarom zouden ze hun voorouders dichtbij willen houden?
  5. Wat maakt een plek tot een stad in plaats van een dorp? Gebruik Jericho en Çatalhöyük als voorbeelden.
4

Spelronde

9 min

Er leefde nog geen enkele Rule History-heerser zo vroeg. Speel één ronde als Hatsjepsoet, de vroegste, en merk op dat elke beslissing uitgaat van een staat met een leider. Bespreek daarna: in Çatalhöyük woonden duizenden mensen zonder bekend paleis of heerser. Hoe zouden zulke mensen samen beslissingen hebben genomen?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.