Austronesische en Lapita · Ongeveer 3000-1000 v.Chr.

Lapita: de eerste zeevaarders van de open Grote Oceaan

Boeren en zeelieden uit Taiwan verspreidden zich over de eilanden van Zuidoost-Azië. Hun Lapita-nakomelingen voeren daarna de open Grote Oceaan op, naar eilanden waar nog nooit een mens was geweest. In deze les volg je een van de moedigste reizen uit de geschiedenis.

Duur
45 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 3000 v.Chr. tot 1000 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 16Austronesische en Lapita, 1300 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

a Lapita navigator hangt aan de lijn. De klas beslist.

The third day at sea, about 1000 BC
Open ocean east of the Solomon Islands

“You must decide whether to keep sailing into unknown waters, hoping to find land, or to turn back toward the islands we left. We have enough food and water for a few more days, but the sea is wide and we have seen no sign of land yet.”

Should we keep searching for new islands, or turn back before supplies run low? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Austronesische en LapitaLapita: de eerste zeevaarders van de open Grote Oceaan

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Boeren en zeelieden uit Taiwan verspreidden zich over de eilanden van Zuidoost-Azië. Hun Lapita-nakomelingen voeren daarna de open Grote Oceaan op, naar eilanden waar nog nooit een mens was geweest. In deze les volg je een van de moedigste reizen uit de geschiedenis.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Volg de verspreiding van de Austronesische volken vanuit Taiwan de Grote Oceaan in.
  • Beschrijf de Lapita-cultuur en hoe archeologen deze herkennen.
  • Leg uit hoe de eerste bewoners van de Grote Oceaan verre eilanden vonden en zich daar vestigden.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 3000 v.Chr. a

3000 v.Chr.

Eiland van oorsprong

Open de kaart in 3000 v.Chr. en zoek Taiwan op. Veel wetenschappers denken dat de voorouders van de Grote Oceaan-vaarders hier vandaan vertrokken. Welke eilanden liggen er ten zuiden van Taiwan, op korte vaarafstand?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1300 v.Chr. b

1300 v.Chr.

Waar Lapita begon

Spring naar 1300 v.Chr. en vaar naar de Bismarck-archipel, ten noordoosten van Nieuw-Guinea. Hier duikt Lapita-aardewerk voor het eerst op. Kijk oostwaarts, voorbij de Salomonseilanden: hoeveel open zee ligt daarachter?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 1000 v.Chr. c

1000 v.Chr.

De lege oceaan in

Spring naar 1000 v.Chr. en zoek Vanuatu, Nieuw-Caledonië en Fiji. Lapita-vaarders waren de eerste mensen ooit op deze eilanden. Hoe zou jij een eiland vinden dat je niet kunt zien?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Lapita-vaarders bereikten eilanden waar nog nooit mensen hadden gewoond. Wat moesten ze meenemen om daar een nieuw leven te beginnen?
  2. Hun aardewerk heeft overal van Nieuw-Guinea tot Fiji dezelfde gestempelde patronen. Wat vertelt dat de archeologen?
  3. Zeevaarders in de Grote Oceaan lazen sterren, golven, vogels en wolken. Waar zou jij het meest op vertrouwen, en waarom?
  4. Talen van Madagaskar tot Hawaï horen bij dezelfde taalfamilie als de oorspronkelijke talen van Taiwan. Hoe kan dat?
  5. Was het varen in het onbekende van de Grote Oceaan moediger dan de latere Europese ontdekkingsreizen? Leg uit.
4

Spelronde

9 min

Er komt geen Grote Oceaan-heerser voor in Rule History. Speel één ronde als Hatsjepsoet, wier vloot in dezelfde eeuwen via de Rode Zee naar het land Punt voer, en vergelijk: haar schepen volgden een bekende kust, terwijl Lapita-kano’s de open oceaan opgingen. Wat vergde meer moed, en wat meer organisatie?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.