Hellenistisch Judea · 167-140 v.Chr.

De Makkabeeën: een klein volk tegen een Griekse koning

Toen de Seleucidische koning Antiochus IV het Joodse geloof verbood en een heidens altaar in de Tempel plaatste, kwam een priesterfamilie uit een dorp in opstand. Leerlingen volgen Juda Makkabeüs van de heuvels tot de herinwijding van de Tempel, die elk jaar wordt herdacht met Chanoeka.

Duur
50 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 167 v.Chr. tot 164 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 110Hellenistisch Judea, 164 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Judah Maccabee hangt aan de lijn. De klas beslist.

The days before the rededication of the Temple, December 164 BC
The hills outside Jerusalem, Judea

“You must decide whether to move quickly to cleanse and rededicate the Temple, even though the Seleucid garrison still holds the fortress nearby and our forces are tired, or to wait and gather more fighters before acting. Acting now could inspire our people, but it may also provoke a counterattack. Waiting could make us stronger, but the Temple would remain defiled.”

Should I lead our people to rededicate the Temple now, or wait until we are stronger? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Hellenistisch JudeaDe Makkabeeën: een klein volk tegen een Griekse koning

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Toen de Seleucidische koning Antiochus IV het Joodse geloof verbood en een heidens altaar in de Tempel plaatste, kwam een priesterfamilie uit een dorp in opstand. Leerlingen volgen Juda Makkabeüs van de heuvels tot de herinwijding van de Tempel, die elk jaar wordt herdacht met Chanoeka.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Uitleggen wat Antiochus IV in 167 v.Chr. in Jeruzalem deed en waarom de Joden in opstand kwamen.
  • Modiin, Jeruzalem en Antiochië opzoeken en beschrijven hoe een kleine groep strijders het opnam tegen een groot rijk.
  • Uitleggen hoe de opstand leidde tot een onafhankelijk Joods koninkrijk onder de Hasmoneeën.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 167 v.Chr. a

167 v.Chr.

Een provincie tussen rijken

Open de kaart in 167 v.Chr. Judea, rond Jeruzalem, was in 200 v.Chr. van de Ptolemaeën naar de Seleuciden gegaan; de grenzen op de kaart zijn hier globaal. Zet de Cities-laag aan, zoek Jeruzalem en zoom dan uit naar Antiochië, de Seleucidische hoofdstad 500 km noordelijk. Hoe ver stond de koning eigenlijk van de mensen over wie hij regeerde?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 167 v.Chr. b

167 v.Chr.

Het begin van de opstand

Zoom in op de heuvels ten westen van Jeruzalem in 167 v.Chr. In Modiin weigerde de priester Mattathias te offeren aan de Griekse goden en vluchtte met zijn vijf zonen de heuvels in. Zijn zoon Juda, bijgenaamd Makkabeüs ('de hamer'), werd de leider van de strijders. Waarom zijn heuvels een goede plek voor een klein leger?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 164 v.Chr. c

164 v.Chr.

De herinwijding van de Tempel

Spring naar 164 v.Chr. en kijk naar Jeruzalem. In december dat jaar heroverden de strijders van Juda de Tempel, reinigden hem en staken de lampen opnieuw aan: het begin van Chanoeka. De strijd ging daarna nog twintig jaar door voordat Judea onafhankelijk werd. Zoek Jeruzalem en de weg naar de kust die de Seleucidische legers gebruikten.

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Sommige Joden in Jeruzalem namen Griekse gewoonten over, bouwden een gymnasium en gaven zichzelf Griekse namen. Anderen vonden dat verraad. Waarom verdeelde de komst van een nieuwe cultuur het volk al voordat de koning ingreep?
  2. Antiochus IV verbood de sabbat, besnijdenis en de Thora, iets wat eerdere Griekse of Perzische heersers nooit hadden gedaan. Waarom zou een koning het geloof van een volk aanvallen terwijl zijn voorgangers het met rust lieten?
  3. De Makkabeeën vochten in heuvels die ze goed kenden, vielen 's nachts aan en ontweken open veldslagen. Welke voordelen heeft een kleine groep strijders tegen een groot leger?
  4. In de boeken van de Makkabeeën wordt de overwinning aan God toegeschreven; een historicus wijst op de Seleuciden die afgeleid waren door Parthië en burgeroorlog. Kunnen beide waar zijn voor de mensen die het meemaakten?
  5. Chanoeka wordt na 2.200 jaar nog steeds gevierd. Waarom worden sommige gebeurtenissen een feestdag en raken de meeste vergeten?
4

Spelronde

10 min

In Rule History is er geen Seleucidische koning. Speel één ronde als Saladin, die duizend jaar later over Jeruzalem heerste en Joden en christenen hun geloof liet behouden. Vraag daarna: Antiochus IV deed het tegenovergestelde en verloor Judea. Is verdraagzaamheid een vorm van vriendelijkheid of gewoon het slimste beleid?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.