Klassiek Griekenland · 431-404 v.Chr.

De Peloponnesische Oorlog: Athene tegen Sparta

27 jaar lang vochten de twee machtigste Griekse steden een oorlog uit die geen van beiden snel kon winnen: Athene heerste op zee, Sparta op het land. Leerlingen volgen de pest, de ramp in Sicilië en de uiteindelijke nederlaag, met de geschiedschrijver Thucydides als gids.

Geef live les Nieuw Open op de kaart Voorbeeld van dia’s
Duur
50 minuten
Leeftijd
12–15 jaar
Op de kaart
3 stappen, 431 v.Chr. tot 405 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
De ChronoAtlas-kaart in 404 v.Chr., met de plekken uit deze les a Zeemacht tegen landmacht431 v.Chr. b De Siciliaanse ramp415 v.Chr. c De laatste slag405 v.Chr.
Kaartplaat 77Klassiek Griekenland, 404 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

Nicias hangt aan de lijn. De klas beslist.

Summer evening, 415 BC
The Pnyx, Athens

“You must decide whether to go forward with the expedition to Sicily, leading thousands of Athenians far from home, or to argue against it and risk angering the Assembly. The fleet is large and expensive, but the risks are great and Syracuse is powerful. Many believe this could bring great glory or disaster to Athens.”

Should I obey the Assembly and lead the fleet to Sicily, or try to persuade them to cancel the expedition? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Klassiek GriekenlandDe Peloponnesische Oorlog: Athene tegen Sparta

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

27 jaar lang vochten de twee machtigste Griekse steden een oorlog uit die geen van beiden snel kon winnen: Athene heerste op zee, Sparta op het land. Leerlingen volgen de pest, de ramp in Sicilië en de uiteindelijke nederlaag, met de geschiedschrijver Thucydides als gids.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Uitleggen waarom Athene en Sparta in 431 v.Chr. oorlog voerden.
  • Beschrijven wat de strategie van Perikles was en waarom de pest van 430 v.Chr. deze ondermijnde.
  • Syracuse en Aigospotamoi op de kaart aanwijzen en uitleggen hoe beide plekken het lot van Athene bepaalden.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 431 v.Chr. a

431 v.Chr.

Zeemacht tegen landmacht

Open de kaart in 431 v.Chr. Sparta leidde de meeste steden op de Peloponnesos; Athene stond aan het hoofd van de eilanden en kusten van de Egeïsche Zee. Zet de Cities-laag aan en zoek beide steden op. Perikles wilde achter de muren blijven, de stad via zee bevoorraden en Sparta’s kust plunderen. Waarom kon geen van beide partijen de ander makkelijk raken?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 415 v.Chr. b

415 v.Chr.

De Siciliaanse ramp

Ga naar 415 v.Chr. Athene stuurde zijn grootste vloot ooit om Syracuse op Sicilië te veroveren. Zoek Syracuse en meet de afstand tot Athene. Twee jaar later was de hele expeditie verloren: de schepen vergingen in de haven, duizenden krijgsgevangenen stierven in de steengroeven. Waarom waagde Athene zich zo ver van huis?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 405 v.Chr. c

405 v.Chr.

De laatste slag

Ga naar 405 v.Chr. en reis naar de Hellespont. Bij Aigospotamoi wist de Spartaanse admiraal Lysander, met schepen betaald door Perzië, de Atheense vloot op het strand te verrassen en te vernietigen. Athene werd uitgehongerd en gaf zich in 404 v.Chr. over. Waarom was deze zeestraat, de graanroute uit de Zwarte Zee, de plek waar de oorlog beslist werd?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Thucydides schreef dat de echte oorzaak van de oorlog de angst van Sparta was voor de groeiende macht van Athene. Kan angst alleen een oorlog beginnen?
  2. In 430 v.Chr. stierf misschien een kwart van de mensen die achter de muren van Athene zaten opeengepakt aan de pest, onder wie Perikles. Hoe verandert zo’n ramp een oorlog, en een democratie?
  3. In 416 v.Chr. viel Athene het neutrale eiland Melos aan en, toen het zich niet wilde aansluiten, werden de mannen gedood en de rest tot slaaf gemaakt. Thucydides laat de Atheners zeggen: de sterken doen wat ze kunnen, de zwakken ondergaan wat ze moeten. Waarom nam hij dit op?
  4. Perzië betaalde in de laatste jaren van de oorlog de vloot van Sparta. Wie bepaalde uiteindelijk de uitkomst van deze Griekse oorlog?
  5. Sparta won, maar kon Griekenland ook niet samenhouden; binnen dertig jaar had Thebe Sparta verslagen. Heeft iemand de Peloponnesische Oorlog eigenlijk gewonnen?
4

Spelronde

10 min

Speel één ronde Rule History als Alexander de Grote, wiens vader de uitgeputte Griekse steden enkele decennia na deze oorlog veroverde. Bespreek: maakte de Peloponnesische Oorlog de overwinning van Macedonië mogelijk?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.