Fenicië · 1000-700 v.Chr.

De Feniciërs: kooplieden van de purperen zee

Vanuit een paar havensteden aan de Libanese kust bevoeren de Feniciërs de hele Middellandse Zee. Leerlingen volgen cederhout, purper en zilver langs hun routes en ontdekken de koloniën die ze achterlieten, van Cyprus tot Spanje.

Duur
50 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 1000 v.Chr. tot 800 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 40Fenicië, 1000 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

a Phoenician merchant captain hangt aan de lijn. De klas beslist.

Dawn, preparing to sail west from Tyre
The harbor of Tyre, Phoenicia

“You must decide whether to risk a long voyage west to new trading posts like Carthage and Gadir, facing storms and unknown peoples, or to stay closer to home, trading with Egypt and Cyprus, where the routes are safer but profits are smaller. Your crew and cargo are valuable, and the sea is dangerous.”

Should I set sail for the distant west, or keep to the safer eastern routes? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

FeniciëDe Feniciërs: kooplieden van de purperen zee

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Vanuit een paar havensteden aan de Libanese kust bevoeren de Feniciërs de hele Middellandse Zee. Leerlingen volgen cederhout, purper en zilver langs hun routes en ontdekken de koloniën die ze achterlieten, van Cyprus tot Spanje.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Wijs Tyrus, Sidon en Byblos aan op de kaart en leg uit waarom deze steden zich op de zee richtten.
  • Noem drie handelswaren van de Feniciërs en geef aan waar die vandaan kwamen.
  • Volg een Fenicische handelsroute van Tyrus naar Gadir (Cádiz) en noem twee koloniën langs deze route.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 1000 v.Chr. a

1000 v.Chr.

Steden met hun rug tegen de bergen

Open de kaart in 1000 v.Chr. aan de Libanese kust en zoom in tot je de kustlijn goed ziet. De kaart kleurt deze kust in de kleuren van grotere buren, maar Tyrus, Sidon en Byblos waren onafhankelijke havensteden. Waarom zou een smalle kuststrook met bergen erachter zich op zee richten?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 800 v.Chr. b

800 v.Chr.

Naar het westen

Zoom uit tot je de hele Middellandse Zee in 800 v.Chr. ziet. Zet de Cities-laag aan en zoek Carthago, gesticht door kolonisten uit Tyrus (volgens de overlevering in 814 v.Chr.). Schat hoeveel dagen varen dat was als je ongeveer 100 km per dag aflegt.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 800 v.Chr. c

800 v.Chr.

Tin en zilver

Zet de Trade Routes-laag aan. De Tinroute brengt tin uit Brittannië en Bretagne naar de Middellandse Zee. Fenicische schepen ontmoetten deze handel bij Gadir (Cádiz), voorbij de Straat van Gibraltar. Waarom was tin zo waardevol dat men er zo ver voor voer?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Waarom werden de Feniciërs, met zo weinig landbouwgrond, de beste zeelieden van hun tijd?
  2. De Grieken noemden hen naar hun purperen verfstof, gemaakt uit duizenden zeeslakken. Waarom zou een kleur voor een koning meer waard zijn dan goud?
  3. Carthago, Gadir en Kition begonnen als handelsposten, niet als veroveringen. Wat is het verschil, en welke blijven langer bestaan?
  4. Het cederhout uit Libanon ging naar Egypte en naar de tempel van Salomo in Jeruzalem. Wat gebeurt er met een land dat zijn bossen verkoopt?
  5. Assyrië liet de Fenicische steden schatting betalen, maar liet ze verder handelen. Waarom zou een rijk kooplieden laten bestaan in plaats van ze te vernietigen?
4

Spelronde

10 min

Er staat geen Fenicische koning in Rule History. Speel één ronde als Hannibal Barca, een afstammeling van de Tyrus-kolonisten in Carthago, en bespreek daarna: hoe kwam een handelsvolk aan een van de grootste generaals uit de geschiedenis?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.