Neolithisch Groot-Brittannië · Ongeveer 3200-1500 v.Chr.

Stonehenge en de megalietenbouwers

Boeren met stenen en hertengeweien als gereedschap bouwden Stonehenge in verschillende fasen, verspreid over meer dan 1.000 jaar. Sommige stenen werden helemaal uit Wales gehaald. In deze les ontdek je de grote stenen monumenten van Atlantisch Europa en onderzoek je verschillende ideeën over hun functie.

Duur
50 minuten
Leeftijd
10–13 jaar
Op de kaart
3 stappen, 2500 v.Chr. tot 3200 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 21Neolithisch Groot-Brittannië, 2500 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

a senior stone mover hangt aan de lijn. De klas beslist.

Late summer, about 2500 BC
Salisbury Plain, southern Britain

“You must decide whether to move the next sarsen stone using just wooden rollers and many people, or to try building a wooden track and dragging it on sledges. The stone weighs over 20 tons, and both ways are difficult and risky. The whole community is watching.”

Should we use rollers, or build a track for sledges to move the next great stone? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

Neolithisch Groot-BrittanniëStonehenge en de megalietenbouwers

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Boeren met stenen en hertengeweien als gereedschap bouwden Stonehenge in verschillende fasen, verspreid over meer dan 1.000 jaar. Sommige stenen werden helemaal uit Wales gehaald. In deze les ontdek je de grote stenen monumenten van Atlantisch Europa en onderzoek je verschillende ideeën over hun functie.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Beschrijf de belangrijkste bouwfasen van Stonehenge en wanneer die plaatsvonden.
  • Wijs Stonehenge, de Preseli Hills, Newgrange en Carnac aan op de kaart.
  • Weeg minstens twee verklaringen af voor het doel van Stonehenge.
2

Ontdek de kaart

15 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 2500 v.Chr. a

2500 v.Chr.

Salisbury Plain

Open de kaart in 2500 v.Chr. en zoom in op Salisbury Plain in Zuid-Engeland. Zet 'Historical Events' aan en open de marker voor Stonehenge. Onthoud dat de bouw in fasen verliep, van ongeveer 3000 tot 1500 v.Chr.

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 2500 v.Chr. b

2500 v.Chr.

Het pad van de bluestones

Beweeg de kaart naar het westen, naar de Preseli Hills in Wales, meer dan 200 km van Stonehenge. De kleinere bluestones kwamen hiervandaan. Hoe konden mensen stenen van meerdere tonnen zo ver vervoeren?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 3200 v.Chr. c

3200 v.Chr.

Ouder dan Stonehenge

Spring naar 3200 v.Chr. en steek de zee over naar de Boynevallei in Ierland. Hier werd het grote grafmonument Newgrange gebouwd. Rond midwinter schijnt bij zonsopkomst het licht tot diep in de gang. Waarom was de kortste dag belangrijk voor boeren?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

15 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Stonehenge werd gebouwd en verbouwd over een periode van ongeveer 1.500 jaar. Waarom zouden mensen een monument steeds weer aanpassen?
  2. De hoofdas van Stonehenge wijst naar de zonsopkomst op midzomer en de zonsondergang op midwinter. Waarom zouden boeren de zon volgen?
  3. Bluestones kwamen uit Wales, meer dan 200 km verderop. Wat zegt die enorme inspanning over de bouwers?
  4. Niemand heeft opgeschreven waarom Stonehenge werd gebouwd. Hoe kunnen archeologen hun ideeën testen zonder geschreven bronnen?
  5. Stonehenge, Newgrange en Carnac liggen ver uit elkaar. Waarom bouwden zoveel neolithische gemeenschappen met reusachtige stenen?
4

Spelronde

10 min

Speel één ronde van Rule History als Hatsjepsoet, die ongeveer 1.000 jaar na de sarsens van Stonehenge enorme granieten obelisken liet oprichten bij Karnak. Zij kon rekenen op een georganiseerd rijk. Wie denk jij dat de bouw van Stonehenge organiseerde, in een samenleving zonder schrift en zonder bekende heerser?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.