Andes Midden-Horizon · ca. 600-1000
Eeuwen voordat de Inca heersten, waren er al twee grote machten in de hoge Andes: Tiwanaku bij het Titicacameer en Wari in de bergen van Peru. In deze les vergelijken leerlingen hoe beide rijken hun gebieden samenhielden en wat de Inca later van hen overnamen.
Een telefoontje uit het verleden · nieuw
Early morning during planting season, about 800 AD
Fields outside Tiwanaku, southern shore of Lake Titicaca
“You must decide how best to keep the crops safe from frost on these high fields. You can follow the old ways, building raised fields with water channels, or try new methods. The harvest depends on your choice.”
Should I keep using the raised fields and water channels, or try a different way to protect my crops from frost? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.
Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken
Live les · nieuw in Classroom
Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.
€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.
Of als huiswerk · nieuw
Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.
Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.
Andes Midden-HorizonWari en Tiwanaku: rijken vóór de Inca
Dia’s · nieuw
22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.
€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.
Lees voor
Eeuwen voordat de Inca heersten, waren er al twee grote machten in de hoge Andes: Tiwanaku bij het Titicacameer en Wari in de bergen van Peru. In deze les vergelijken leerlingen hoe beide rijken hun gebieden samenhielden en wat de Inca later van hen overnamen.
Aan het eind van de les kunnen leerlingen
Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.
a
Open de kaart in het jaar 700 na Chr. boven de centrale Andes. Zoek het Huari-rijk en het Tiahuanaco-rijk, zoals de kaart ze noemt. Welke van de twee strekt zich verder naar het noorden uit?
Open dit beeld op de kaart
b
Zoom in op de zuidelijke oever van het Titicacameer, waar Tiwanaku lag op ongeveer 3.800 meter hoogte. Hoe kan een groot meer boeren helpen op zo'n grote hoogte?
Open dit beeld op de kaart
c
Ga naar de Wari-hoofdstad bij Ayacucho en volg de bergen zuidoostwaarts naar Pikillacta, bij het latere Cusco. Wari bouwde op veel plekken zulke geplande centra. Waarom zou een heerser buitenposten ver van de hoofdstad nodig hebben?
Open dit beeld op de kaartKies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.
Speel één ronde van Rule History als Karel de Grote, die in Europa regeerde terwijl Wari en Tiwanaku op hun hoogtepunt waren. Vergelijk daarna: Karel de Grote reisde voortdurend om zijn gebied te besturen. Hoe hield Wari zijn rijk bij elkaar, met wegen, buitenposten en khipu-administratie?
Open Rule HistoryVoor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.
