Chavíncultuur · ca. 900-200 v.Chr.

Chavín de Huántar: een tempel hoog in de Andes

Hoog in een dal van de Andes kwamen pelgrims uit zowel de kuststreek als het bergland samen bij de tempel van Chavín de Huántar. Leerlingen verkennen de ondergrondse gangen, het Lanzón-beeld en ontdekken hoe één kunststijl zich over de Andes verspreidde, lang vóór de Inca.

Duur
45 minuten
Leeftijd
11–14 jaar
Op de kaart
3 stappen, 500 v.Chr. tot 400 v.Chr.
Live les
7 rondes, 3 op de kaart
Huiswerk
Dezelfde rondes, een week lang
Werkblad
Twee A4’s, bij Classroom
Dia’s
22 dia’s, bij Classroom
Je hebt nodig
Een beamer; telefoons voor live
Kaartplaat 66Chavíncultuur, 500 v.Chr.. De letters geven de drie kaartstappen van deze les aan.

Een telefoontje uit het verleden · nieuw

a Chavín artisan hangt aan de lijn. De klas beslist.

A morning as pilgrims arrive at the temple, about 500 BC
Chavín de Huántar, high Andes, Peru

“You must decide which animals and symbols should be carved for the temple’s next offering. Should you choose animals from the high mountains, or those from the lowland forests, like jaguars and caimans, which many visitors speak of? Your choice may shape how distant pilgrims feel about the temple.”

Should I carve local mountain animals, or powerful forest animals from far away, to best welcome all pilgrims? De beller spreekt Engels, met zijn of haar eigen stem, vanuit een korte samenvatting van feiten uit het lesboek, weet niets van wat later gebeurde en vertelt nooit de afloop; dat zie je na het gesprek op het scherm. Op het livebord rinkelt de telefoon voor de hele klas: de docent neemt op via de microfoon, leerlingen sturen hun antwoord via hun telefoon.

Log in om het telefoontje op te nemen

Telefoontjes zitten bij Pro (5 per maand) en Classroom (20 per maand, voor de hele klas). Hoe telefoontjes werken

Live les · nieuw in Classroom

Geef live les. De klas antwoordt via hun telefoon.

Zet het bord op de beamer. Leerlingen doen mee met een zescijferige code, geen account nodig, en tikken op de kaart: waar lag de grens, waar kwam het graan vandaan. Hun pins verschijnen tegelijk als je onthult, en de leerling die het dichtstbij zit wint de ronde.

€19 per maand: elke les live, alle werkbladen, maandelijks opzegbaar. Rome op zijn grootst loopt gratis live.

Een live les op het digibord: de pins van de klas op de kaart rond Alexandrië, met de dichtstbijzijnde leerlingen ernaast. Op de telefoon van de leerling: de vraag en een kaart om op te tikken.
7 rondes
3 plekken zoeken op de kaart, quizvragen, een klassenstemming en een kort antwoord.
Ongeveer 15 minuten
Gebruik het als kaartopdracht of als start van het gesprek. Je gaat verder met de spatiebalk.
Een rapport
Alle antwoorden, per leerling en per ronde, om terug te lezen of te printen na de les.

Of als huiswerk · nieuw

Geen lestijd over? Zet het als huiswerk klaar.

Dezelfde 7 rondes, zonder digibord: elke leerling doorloopt ze zelf op de telefoon, ziet meteen alle antwoorden met uitleg, en het rapport vult zich automatisch. Een week open, met een code en een link die je overal kunt delen.

Huiswerk hoort bij Classroom, net als de live les. De gratis les kan iedereen als huiswerk geven.

ChavíncultuurChavín de Huántar: een tempel hoog in de Andes

Dia’s · nieuw

De hele les als presentatie.

22 slides: het titelblad, de 3 kaartstappen met afbeeldingen en een link naar de live kaart, de gespreksvragen, de quiz met het antwoord op de volgende slide, en het werkblad. In de sprekersnotities staat wat je kunt zeggen. Het is een .pptx, dus werkt in PowerPoint, Keynote en Google Slides, en je kunt alles aanpassen.

Voorbeeld: de eerste 4 slides

€19 per maand: de presentatie van elke les, alle werkbladen, elke live les. Rome op zijn grootst is helemaal gratis beschikbaar.

1

Introductie

5 min

Lees voor

Hoog in een dal van de Andes kwamen pelgrims uit zowel de kuststreek als het bergland samen bij de tempel van Chavín de Huántar. Leerlingen verkennen de ondergrondse gangen, het Lanzón-beeld en ontdekken hoe één kunststijl zich over de Andes verspreidde, lang vóór de Inca.

Aan het eind van de les kunnen leerlingen

  • Vind Chavín de Huántar op de kaart en leg uit waarom deze plek tussen de kust en de Amazonezijde van de Andes ligt.
  • Beschrijf de tempelgangen, het Lanzón-beeld en de dieren in de kunst van Chavín.
  • Leg uit wat de verspreiding van de Chavínstijl ons vertelt over handel en religie in de Andes.
2

Ontdek de kaart

12 min

Projecteer de kaart, of laat leerlingen zelf meekijken. Elke stap opent de kaart op het juiste jaar en de juiste plek.

De kaart in 500 v.Chr. a

500 v.Chr.

Tussen twee werelden

Open de kaart in 500 v.Chr. en zoek het label Chavin in het berggebied van Peru. Zoom in op Chavín de Huántar, op ongeveer 3.180 m hoogte. Kijk naar het land ten westen en ten oosten: waarom is dit een ontmoetingsplek tussen de kust en het regenwoud?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 500 v.Chr. b

500 v.Chr.

Schelpjes uit het noorden

Zoom uit en volg de kustlijn naar het noorden tot aan het label Chorrera in het huidige Ecuador. Spondylus- en schelphoorns uit deze warme wateren bereikten Chavín. Hoe zouden ze meer dan 1.000 km hebben afgelegd?

Open dit beeld op de kaart
De kaart in 400 v.Chr. c

400 v.Chr.

Een stijl die zich verspreidde

Spring naar 400 v.Chr. en kijk zuidwaarts langs de kust naar het label Paracas. Chavín-achtige afbeeldingen zijn gevonden op textiel bij Paracas. Wat zegt het delen van afbeeldingen over hoe ideeën zich langs de Andes verspreidden?

Open dit beeld op de kaart
3

Klassengesprek

14 min

Kies er twee of drie. Ze gaan van wat er gebeurde naar waarom het belangrijk was.

  1. Chavín de Huántar ligt op het kruispunt van twee rivieren, op een route tussen de kust en de Amazonezijde van het gebergte. Waarom zou juist op zo'n kruispunt een tempel ontstaan?
  2. Binnen in de tempel leiden smalle gangen naar het Lanzón, een gebeeldhouwde steen van ongeveer 4,5 meter hoog. Hoe zou een bezoeker zich voelen als hij in het donker naar het beeld liep?
  3. In de kunst van Chavín zien we jaguars, arenden, slangen en kaaimannen, dieren uit het laaglandregenwoud. Waarom zouden priesters uit het hooggebergte deze dieren als symbolen gebruiken?
  4. Schelphoorns die in de tempel zijn gevonden, kwamen van zeeschelpen uit de wateren bij Ecuador. Wat zegt dat over de handel?
  5. De Chavínstijl verspreidde zich over een groot deel van Peru zonder sporen van een leger. Hoe kunnen religie en handel ideeën verspreiden zonder verovering?
4

Spelronde

9 min

Speel één ronde Rule History als Cyrus de Grote, die het Perzische Rijk opbouwde terwijl Chavín de Huántar pelgrims uit heel de Andes trok. Vergelijk daarna: Cyrus breidde zijn macht uit met legers en wegen. Hoe verspreidde Chavín zijn invloed zonder rijk?

Open Rule History
5

Werkblad

5 min

Dit werkblad hoort bij Classroom

Voor €19 per maand krijg je alle werkbladen, slides van elke les, elke live les en het klaslokaal. De gratis les kun je altijd printen.